بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی |

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی موضوعات اصلی این مقاله هستند

حقایقی درباره ­ی توانبخشی­ پس از سکته­ ا ی مغزی

توانبخشی  پسا سکته­ای چیست؟
چه عواملی می­تواند نتیجه توانبخشی سکته مغزی را تحت تأثیر قرار دهد؟
چه معلولیت­هایی می­تواند در اثر سکته مغزی ایجاد شود؟
چه متخصصانی در توانبخشی پسا سکته­ای فعالیت دارند؟
چه زمانی فرد نجات یافته از سکته، می­تواند توانبخشی را شروع نماید؟
چگونه می­توان  از سکته دوباره پیشگیری نمود؟

سکته مغزی یک فوریت پزشکی محسوب است که به اقدام درمانی سریع نیازمند می­باشد.

در ایالات متحده، هر ساله حدود هشت صدهزار نفر دچار سکته مغزی می­شوند و تقریباً دو سوم این افراد زنده می­مانند و نیاز به توان­بخشی دارند.

اهداف توان­بخشی شامل بهینه سازی نحوه عملکرد فرد پس از سکته مغزی، سطح استقلال و دستیابی به بهترین کیفیت زندگی ممکن است.

پیشرفت در روش های درمان به موقع و سریع سکته، میتواند آسیب های مغزیِ ناشی از خونریزی داخلی و محیطی (سکته مغزی هموراژیک)

یا عدم جریان خون در میان سلول های عصبیِ نیازمند به جریان دائمی اکسیژن و مواد غذایی (سکته ایسکمیک) را کاهش دهد.

میزان ناتوانی که فرد سکته کرده تجربه کرده و همچنین سطح توان­بخشی لازم برای ترمیم آن، به اندازه آسیب مغزی و سیستم های آن بستگی دارد.

مغز پس از سکته، توانایی ذاتی در ترمیم مسیرهای عصبی خود را دارد و منجر به بازگشت توانایی های مغز در طی سال ها و ماه های بعدی می­شود؛

حتی اگر توان­بخشی، آسیب های مغزی را به صورت کامل برطرف ننماید.

روش های توان­بخشی، به طور قابل توجهی می­تواند به فرد نجات یافته کمک کند تا بهترین نتیجه بهبودی و ترمیم را در دراز مدت به­دست آورد.

توانبخشی بعد از سکته ­ای چیست؟

توان­بخشی به کسی که دچار سکته مغزی شده است کمک می­کند تا مجدداً، مهارت هایی را که به دلیل آسیب مغزی فراموش کرده است، یاد بگیرد.

در توان­بخشی، حفاظت فرد در برابر مخاطرات پزشکی جدید از جمله ذات الریه، عفونت های ادراری،
آسیب ناشی از زمین خوردن یا تشکیل لخته در رگ­های بزرگ حائز اهمیت می باشد.

تحقیقات نشان می­دهد مهم­ترین عنصر در هر برنامه­ ی توان­بخشی عصبی، تمرین دقیق، متمرکز و تکراری است

– همانند رفتاری که همه­ی افراد هنگام یادگیری مهارت جدیدی مانند نواختن پیانو یا بیس بال بازی کردن انجام می­دهند.

برنامه توان­بخشی مغز و اعصاب باید به گونه ای تنظیم شود که مهارت هایی را که به دلیل سکته مغزی دچار اختلال شده اند، مورد هدف تمرینات قرار بگیرند

 (مانند ضعف، عدم هماهنگی، مشکلات راه رفتن، از دست دادن احساس، مشکلات در دست گرفتن اجسام، از دست دادن بینایی یا مشکل در گفتار و درک).

تحقیقات با استفاده از فناوری تصویربرداری پیشرفته نشان می دهد که

عملکردهای یک منطقه­ی مغز که آسیب دیده بودند به مناطق دیگر مغز منتقل می شوند و تمرین به هدایت این مسیرهای عصبی به قسمت سالم مغز کمک می کند (این عمل اصطلاحاً نوروپلاستی نامیده می­شود).

توان­بخشی همچنین روش های جدیدی را برای جبران سایر معلولیت ها به فرد آموزش می­دهد.

به عنوان مثال، ممکن است لازم باشد فرد یاد بگیرد که چگونه فقط با یک دست استحمام کند و لباس بپوشد یا اینکه چگونه با دستگاه های کمکیِ زبان، با دیگران ارتباط برقرار نماید.

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

چه عواملی می­تواند نتیجه توان­بخشی پس از سکته ­ای را تحت تأثیر قرار دهد؟

• شدت و درجه آسیب به مغز.

• سن:
  میزان بهبودی در کودکان و بزرگسالان اغلب در مقایسه با افراد مسن بیشتر است
• سطح هوشیاری:
  برخی از سکته های مغزی توانایی هوشیاری فرد را کاهش می دهد و دستورالعمل های تمرینات، باید شامل تمرینات تقویتِ هوشیاری فرد شود.
• شدت برنامه توانبخشی.

• شدت مشکلات پزشکی همزمان.

  
  

• محیط خانه:
  موارد اضافی مانند ریل و میله­ی راه پله­ها، می­توانند استقلال و ایمنی خانه را برای فرد نجات یافته افزایش دهد.
• محیط کار:
  اصلاحاتی برای بهبود ایمنی جسمی و اصلاح وظایف کاری، می­تواند فرد را به محیط کار خود بازگرداند.
• همکاری خانواده و دوستان:
  حمایت خانواده و شبکه های اجتماعی می­تواند عامل بسیار مهمی در توان­بخشی باشد و معمولاً با گذشت زمان، عامل مؤثرتری در بهبود فرد می شود.
• زمان توانبخشی:
  به طور کلی، هرچه توانبخشی زودتر شروع شود، شانس بازیابی مهارت ها و عملکرد از دست رفته بیشتر می­شود.

چه معلولیت هایی می­تواند در اثر سکته مغزی ایجاد شود؟

انواع و درجات ناتوانی ناشی از سکته مغزی به منطقه آسیب دیده مغز بستگی دارد.

به طور کلی، سکته می­تواند باعث پنج نوع معلولیت شود:

فلج یا مشکلات کنترل حرکت (حرکتی)

آسیب به سلولها و اتصالات مغز در اثر سکته مغزی میتواند مشکلات مختلفی را در حرکت و احساس ایجاد کند، از جمله:

• فلج، از دست دادن حرکت ارادی یا ضعف که معمولاً یک طرف بدن را تحت تأثیر قرار می دهد.

معمولا سمت آسیب دیده در طرف مقابل محل رخ دادنِ سکته می باشد (مانند صورت، بازو، ساق پا یا فلج کامل یک سمت بدن).

فلج در یک طرف بدن، همی پلژی نامیده می شود. ضعف در یک طرف، همی پارزی نامیده می­شود.

• • مشکلات بلع (دیسفاژی)

• از دست دادن کنترل حرکات بدن، از جمله مشکل حالت بدن، راه رفتن و تعادل (آتاکسی)، اختلالات حسی از جمله درد

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

چندین اختلال حسی می­تواند به دنبال سکته مغزی ایجاد شود از جمله:

• از دست دادن حس لامسه، درد، دما یا عدم احساس نحوه قرارگیری بدن.

افرادی که سکته کرده اند نیز ممکن است توانایی تشخیص اشیایی را که در دست دارند یا حتی اندام خود را از دست بدهند.

• درد، بی حسی، احساس سنگینی در اندام یا احساسات عجیب و غریب مانند گزگز یا خارش در اندام فلج یا ضعیف (پارستزی).

 بی حسی یا سوزن سوزن شدن اندام ممکن است حتی پس از بهبودی برخی از حرکات نیز ادامه یابد.

• از دست دادن کنترل مثانه و روده و از دست دادن حس تحریک مثانه برای رسیدن به موقع به دستشویی.
  بی اختیاری دائمی ادرار از عوارض رایج سکته نیست.

• سندرم درد مزمن می­تواند در نتیجه مشکلات مکانیکی ناشی از ضعف عضلات ایجاد شود.

بیشتر اوقات، درد ناشی از عدم حرکت مفصلی است که برای مدت زمان طولانی بی حرکت مانده است
(مانند ضعف یا اسپاستیسیته و بی حرکت بودن تاندون ها و رباط های اطراف مفصل).
این عارضه را مفصل فریز شده می نامند.

درمان این مشکل شامل داشتن یک درمانگر یا مراقب آموزش دیده برای جلوگیری از “یخ زدگی” دردناک مفصل می شود.
این کار امکان حرکت آسان مفصل را پس از بازگشت حس ارادی به عضلات می دهد.

درد های نادری می­تواند به دلیل آسیب ناشی از سکته مغزی در سیستم عصبی (درد نوروپاتیک) رخ دهد.
شایع ترین آن “سندرم درد تالامیک” نام دارد (ناشی از سکته مغزی در ناحیه تالاموس که اطلاعات حسی بدن را پردازش می کند)

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

مشکلات گفتاری و زبانی (آفازی)

حداقل یک چهارم تمام بازماندگان سکته مغزی دچار نقص زبانی می­شوند که توانایی تکلم، نوشتن و درک زبان گفتاری و نوشتاری را درگیر می­کند.

در افراد راست دست، این سکته مغزی معمولاً سمت چپ مغز را درگیر می­کند.

آسیبِ ناشی از سکته مغزی در هر یک از مراکز کنترل زبان مغز می­تواند ارتباط کلامی را به شدت مختل کند.

آفازی انواع مختلفی دارد:

• • آفازی بیانی (expressive aphasia):

• در آن افراد توانایی گفتن یا نوشتن کلماتی را که فکر می کنند
  و همچنین ترکیب کلمات در جملات منسجم و صحیح از نظر دستوری را از دست می دهند.

• آفازی درکی (receptive aphasia):
• در آن افراد در درک زبان گفتاری یا نوشتاری مشکل دارند و اغلب گفتار ناهماهنگی دارند.
  اگرچه این افراد می­توانند جملات صحیح دستوری درست کنند، اما گفته های آنها اغلب فاقد معنا هست.
• آفازی گلوبال (global aphasia):
• در آن افراد تقریباً تمام توانایی­های زبانی خود را از دست می­دهند.
  آن­ها نمی­توانند زبان را درک کنند یا از آن برای انتقال فکر استفاده کنند.

مشکلات تفکر و حافظه

سکته مغزی می­تواند به قسمت هایی از مغز که مسئول حافظه، یادگیری و آگاهی هستند آسیب برساند.

فاصله توجه نجات یافتگان سکته­­ی مغزی ممکن است به طور چشمگیری کاهش یابد یا حافظه کوتاه مدتشان دچار نقصان شود.

در بعضی از افراد ممکن است توانایی برنامه ریزی، درک معنی، یادگیری وظایف جدید یا سایر فعالیت­های ذهنی پیچیده از دست برود.

ناتوانی های نشأت گرفته از سکته مغزی عبارتنداز:

• • آنوسوگنوزیا (anosognosia)، ناتوانی در تصدیق واقعیت و قبول کردن ناتوانایی جسمی ناشی از سکته.
  • بی توجهی، از دست دادن توانایی پاسخگویی به مسائل یا محرک­های حسی واقع در طرف آسیب دیده مغز.
    این امر معمولاً در سمت چپ بدن افرادی که سکته در سمت راست رخ داده است مشاهده می شود.

• آپراکسی (apraxia)،

  از دست دادن توانایی انجام یک حرکت هدفمند آموخته شده یا برنامه ریزی مراحل مربوط به یک کار پیچیده و عمل به آنها در توالی مناسب است.

• افراد مبتلا به آپراکسی نیز ممکن است در پیروی از دستورالعمل ها با مشکل روبرو شوند.

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

بی ثباتی های عاطفی در سکته مغزی

پس از سکته مغزی ممکن است فرد نجات یافته، احساس ترس، اضطراب، ناامیدی،
عصبانیت و غم و اندوه ناشی از آسیب های روانی و جسمی داشته باشد.

برخی از اختلالات عاطفی و تغییرات شخصیتی، ناشی از اثرات جسمی آسیب مغزی است.

افسردگی بالینی نوعی ناامیدی است و توانایی عملکرد را مختل می کند.

معمولاً این عارضه توسط افرادی که سکته مغزی داشته اند،
تجربه می­شود. افسردگی پس از سکته را می­توان با داروهای ضد افسردگی و مشاوره روانشناسی درمان کرد.

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

چه پزشکان و متخصصانی در توان­بخشی پس از سکته  نقش دارند؟

برنامه توان­بخشی بسته به اینکه کدام قسمت از بدن یا توانایی ها تحت تأثیر قرار گرفته

و همچنین نوع و شدت آسیب، در طی پروسه توان­بخشی تغییر می کند.

 یک تیم توان­بخشی برای نجات یافتگان سکته شامل متخصصان مختلفی است:

• متخصصان طب فیزیکی در درمان ناتوانی های مربوط به اختلالات حرکتی و حسی تخصص دارند.
  آنها با ارزیابی و درمان مشکلات حرکتی، تعادل و هماهنگی به بازیابی عملکرد بدنی کمک می کنند.

  یک برنامه فیزیوتراپی ممکن است شامل تمریناتی برای تقویت عضلات،
  بهبود هماهنگی و بازیابی دامنه حرکتی آن ها و درمان ناشی از محدودیت شود.

  در درمان ناشی از محدودیت، اندامی که آسیب ندیده بی حرکت است و باعث می­شود
  فرد از اندام آسیب دیده استفاده کند تا دوباره حرکت و عملکرد خود را بدست آورد.

• کاردرمانگران ضمن اطمینان از ایمنی در دوره پس از سکته مغزی، به بهبود توانایی های حرکتی و حسی کمک می­کنند.
  آن­ها به فرد کمک می­کنند مهارت­های لازم برای انجام فعالیت های فردی مانند
  مرتب کردن خانه، پختن غذا و انجام امور بهداشتی فردی را به دست آورند.

• آسیب شناسان گفتار و زبان (متخصص گفتاردرمانی )

کمک می­کنند تا فرد نحوه استفاده از زبان یا ایجاد راه های ارتباطی جایگزین را بیاموزد و توانایی بلعیدن فرد بهبود یابد.
این متخصصان، مهارت های حل مسئله و اجتماعی را که برای کنار آمدن با اثرات سکته مغزی لازم است آموزش می­دهند.

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

چه زمانی بیمار سکته مغزی می­تواند توانبخشی را شروع کند؟

درمان توانبخشی معمولاً پس از تثبیت وضعیت، در طی ۴۸ ساعت پس از سکته و در بیمارستان مراقبت های حاد آغاز می­شود.

اولین قدم­ اغلب تشویق به حرکت مستقل برای غلبه بر فلج شدگی یا هر گونه ضعف است.

یک درمانگر به وسیله  گروهی از تمرینات حرکتی فردی یا نیازمند به کمک، به افزایش تحرک و قدرت اندام آسیب دیده کمک می کند.

یک قربانی سکته مغزی ممکن است
نیاز به یادگیری نحوه نشستن و جابجایی بین تخت و صندلی برای ایستادن و راه رفتن (با کمک یا بدون کمک) داشته باشد.

به دست آوردن توانایی انجام فعالیت­های اساسی زندگی روزمره، مانند حمام کردن، لباس پوشیدن و استفاده از توالت،
اولین مرحله در بازگشت به استقلال فردی می­باشد.

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی

چگونه می­توان از سکته مجدد پیشگیری نمود؟

حدود دویست هزار سکته مغزی در سال در ایالات متحده در افرادی رخ می دهد که قبلاً سکته را تجربه کرده اند.

پیشگیری از سکته مغزی برای توان­بخشی، حیاتی است.

تحقیقات اخیر پیشرفت هایی را در جلوگیری از سکته مغزی مجدد به وسیله بهبود اصلاحات رفتاری و مصرف دارو نشان می­دهد.

بازماندگان سکته مغزی با متخصصان مراقبت های بهداشتی خود درمورد اینکه چه نوع اصلاح رفتار نظارت شده ای می­تواند

به منظور کاهش تأثیر این عوامل خطر بر سلامت کلی انجام دهند، صحبت می کنند.

 برخی از مهمترین عوامل خطرزا ولی قابل درمان که منجر به سکته مغزی می شوند در اینجا بیان شده اند:

• کنترل فشار خون بالا (هایپرتانسیون):
  فشار خون بالا مهم ترین ریسک فاکتور سکته مغزی است.
  بازماندگان سکته مغزی باید با کمک پزشک خود آن را به حد نرمال برسانند.
  ممکن است تغییراتی در رژیم غذایی و مصرف داروهای تجویز شده برای کاهش فشار خون لازم باشد.
• جلوگیری از مصرف دخانیات:
  سیگار کشیدن احتمال سکته را تا حد زیادی افزایش می دهد و با تجمع مواد چربی در رگ ها ارتباط دارد.
  همچنین فشار خون را بالا می برد و باعث غلظت خون و لخته شدن آن می شود.
• ورزش منظم و کنترل وزن بدن:
  چاقی و کم تحرکی با فشار خون بالا، دیابت و بیماری های قلبی همراه است.
  اضافه وزن خطر سکته ایسکمیک را تا حد زیادی افزایش می­دهد.

• کاهش کلسترول خون:

  کلسترول بالا می­تواند منجر به تجمع چربی در رگ های خونی شود (تصلب شرایین)
  و میزان خون و اکسیژن موجود در مغز را کاهش دهد.

• غربالگری بیماری های قلبی:
  اختلالات شایع قلبی می­توانند منجر به لخته شدن خون شوند.
  این لخته ها ممکن است به صورت ترومبز در آمده و رگ­های مغزی را مسدود کند.
  برای جلوگیری از لخته شدن خون و گرفتگی رگ، ممکن است به دارو یا جراحی نیاز باشد.
• کنترل بیماری دیابت:
  دیابت میتواند باعث تغییرات مخربی در رگ های خونی در سراسر بدن، از جمله مغز شود.
  وقتی سطح گلوکز خون بالا باشد، آسیب مغزی معمولاً شدیدتر و گسترده تر است.
  درمان دیابت می­تواند شروع عوارضی را که خطر سکته را افزایش می­دهند به تأخیر بیندازد.

منبع این مقاله

بهترین مرکز درمان سکته مغزی | توانبخشی بیماران سکته مغزی