علت گرفتگی صدا چیست؟ روش های درمان گرفتگی صدا

منتشر شده در

فعال 8 بهمن, 1401

تصور کنید در یک جلسه کاری مهم هستید، یا در حال صحبت با عزیزانتان، ناگهان صدای شما خش‌دار می‌شود، می‌لرزد یا حتی به طور کامل قطع می‌گردد. این تجربه ناخوشایند، “گرفتگی صدا” نام دارد. این عارضه‌ی شایع، نه تنها بر توانایی شما برای برقراری ارتباط تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند بر کیفیت زندگی، شغل و حتی سلامت روان شما سایه افکند. آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که چرا صدای شما گرفته می‌شود؟ آیا می‌دانید که پشت یک صدای گرفته، ممکن است دلایل پنهانی نهفته باشد که بی‌توجهی به آن‌ها عواقب جدی دارد؟ در این مقاله ، ما به عمیق‌ترین زوایای “علت گرفتگی صدا” می‌پردازیم. از دلایل ساده و موقتی گرفته تا مشکلات جدی‌تر و مزمن، تمام آنچه باید بدانید را برایتان روشن خواهیم کرد. آماده‌اید تا رمز و راز صدای خود را کشف کنید و گام‌های قاطع برای بازگشت به صدایی رسا و قدرتمند بردارید؟ بیایید این سفر را آغاز کنیم!

گرفتگی صدا چیست؟

گرفتگی صدا، که در اصطلاح پزشکی دیسفونیا (Dysphonia) نامیده می‌شود، به هر گونه تغییر غیرعادی و ناخواسته در کیفیت، زیر و بمی، بلندی یا حتی تلاشی که برای تولید صدا نیاز است، گفته می‌شود. این وضعیت زمانی اتفاق می‌افتد که تارهای صوتی – دو نوار عضلانی ظریف در حنجره یا همان جعبه صدا – به درستی و به طور منظم ارتعاش نکنند. این ناهماهنگی در ارتعاش می‌تواند صدای فرد را به شکل‌های مختلفی مانند خشن، نفس‌نفس‌زن، تحت فشار، ضعیف، یا حتی با تغییر در زیر و بمی یا بلندی غیرمعمول تغییر دهد. به بیان ساده‌تر، هرگاه صدای شما احساس “عادی” بودن خود را از دست بدهد و با قبل تفاوت محسوسی پیدا کند، می‌توان آن را گرفتگی صدا دانست.

گرفتگی صدا به دلایل مختلفی ایجاد می شوند. پزشکان متخصص در بیماری های گوش، بینی و گلو و آسیب شناسان گفتاری زبان در تشخیص و معالجه اختلالات صوتی نقش دارند.

درمان اصلی اختلالات صوتی به عاملی که باعث اختلال صوتی شده بستگی داردو می تواند شامل صدا درمانی، دارو، تزریق یا جراحی باشد.اختلالات صدا منجر به بروز مشکل در صدا، حجم، لحن، تن و سایر کیفیت صدای بیمار می شود.

این مشکلات در زمانی که تارهای صوتی فرد لرزش طبیعی نداشته باشند به وجود می آیند. صدا و گفتار فرد در اثر بیرون آمدن هوا از ریه های فرد و عبور از روی تارهای صوتی ایجاد می شود.

جهت مشاوره و رزرو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید:

۰۲۱۲۲۳۶۷۰۳۶

۰۹۳۸۶۹۶۲۴۰۶

۰۹۱۲۰۴۵۲۴۰۶

۰۹۲۱۴۸۶۱۹۴۹

علائم گرفتگی صدا :

علائم اختلال و گرفتگی صدا می‌توانند بسیار متنوع باشند و از فردی به فرد دیگر تفاوت داشته باشند. درک این علائم به تشخیص زودهنگام و درمان به موقع کمک می‌کند. برخی از رایج‌ترین علائم عبارتند از:

خشونت یا خشکی صدا: شایع‌ترین علامت، که صدا خشن، خراشیده یا “گرفته” به نظر می‌رسد.
نفس‌نفس‌زن بودن صدا: صدا به گونه‌ای است که انگار هوا از بین تارهای صوتی نشت می‌کند و صدایی “هوایی” ایجاد می‌شود.
تحت فشار بودن صدا: هنگام صحبت کردن احساس می‌کنید که باید برای تولید صدا به حنجره خود فشار زیادی بیاورید.
ضعف یا کاهش بلندی صدا: صدا به طور مداوم ضعیف‌تر از حد معمول است یا به سختی شنیده می‌شود.
تغییر در زیر و بمی صدا: صدای شما ممکن است بیش از حد بم یا بیش از حد زیر شود و کنترل آن دشوار باشد.
قطع شدن یا شکستن صدا: صدا در حین صحبت کردن به طور ناگهانی قطع می‌شود یا می‌شکند.
سوزش، خارش یا درد در گلو/حنجره: احساس ناراحتی یا درد در ناحیه گلو یا جعبه صدا.
احساس وجود توده در گلو: حسی که انگار چیزی در گلو گیر کرده است.
خستگی صوتی: احساس خستگی سریع صدا پس از مدت کوتاهی صحبت کردن.
نیاز به صاف کردن مکرر گلو: تمایل مکرر به صاف کردن گلو برای “پاک کردن” صدا.

« کلینیک گفتار درمانی »

علت گرفتگی صدا

مشکلات و گرفتگی صدا زمانی رخ می‌دهند که تارهای صوتی که نوارهای عضلانی-غضروفی ظریفی در داخل حنجره (جعبه صدا) هستند، به درستی ارتعاش نکنند. این ارتعاشات نامنظم می‌تواند ناشی از تورم، التهاب، آسیب ساختاری یا مشکلات در کنترل عصبی تارهای صوتی باشد. درک علت زمینه‌ای برای انتخاب بهترین روش درمانی بسیار مهم است.

همچنین بخوانید: کاردرمانی برای بیش فعالی | درمان بیش فعالی با کاردرمانی

دلایل عمده آسیب به حنجره که باعث بروز اختلالات صدا و گرفتگی صدا مى شوند:

آسیب به حنجره و تارهای صوتی می‌تواند دلایل گوناگونی داشته باشد که منجر به بروز اختلالات و گرفتگی صدا می‌شود. در اینجا به برخی از دلایل عمده اشاره شده است:

۱– بد استفاده کردن از صدا: این مورد شایع‌ترین دلیل گرفتگی صدا است. شامل فریاد زدن، جیغ کشیدن، آواز خواندن با تکنیک نادرست، صحبت کردن با صدای بلند برای مدت طولانی، یا زمزمه کردن (که می‌تواند به تارهای صوتی فشار بیشتری وارد کند).
۲– کم‌کاری تیروئید و گرفتگی صدا: در کم‌کاری تیروئید، متابولیسم بدن کند می‌شود که می‌تواند منجر به تورم تارهای صوتی و در نتیجه گرفتگی و بم شدن صدا شود.
۳– بیماری‌های بدو تولد: برخی ناهنجاری‌های مادرزادی در حنجره یا تارهای صوتی می‌توانند از بدو تولد باعث مشکلات صوتی شوند.
۴– بیماری‌های عفونی و گرفتگی صدا: عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا، برونشیت، یا لارنژیت (التهاب حنجره) می‌توانند باعث تورم و التهاب تارهای صوتی و گرفتگی صدا شوند.
۵– مصرف دخانیات و سیگار: دود سیگار و سایر محصولات دخانی یک محرک قوی برای تارهای صوتی و حنجره هستند که می‌توانند باعث التهاب مزمن، پولیپ، و حتی سرطان حنجره شوند که همه این‌ها منجر به گرفتگی صدا می‌گردند.
۶– گرد و خاک و مواجهه مداوم با آن: قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض ذرات معلق، گرد و غبار، یا مواد شیمیایی تحریک‌کننده می‌تواند باعث التهاب و خشکی تارهای صوتی شود.
۷– مصرف زیاد نوشیدنی‌های کافئین‌دار: کافئین یک ماده ادرارآور است که می‌تواند منجر به کم‌آبی بدن و در نتیجه خشکی تارهای صوتی شود.
۸– سبک نادرست در گفتار و گرفتگی صدا: صحبت کردن با فشار بیش از حد، استفاده از زیر و بمی یا بلندی صدای نامناسب، یا عدم حمایت کافی از صدا توسط تنفس صحیح می‌تواند به تارهای صوتی آسیب برساند.
۹– سرفه کردن یا صاف کردن گلو بیش از حد: این عادات می‌توانند به تارهای صوتی ضربه وارد کرده و باعث التهاب و آسیب مزمن شوند.
۱۰– رشد بافت اضافی و گرفتگی صدا: شامل ندول‌ها (گره‌های صوتی)، پولیپ‌ها، کیست‌ها، گرانولوما یا پاپیلوما که ضایعاتی خوش‌خیم هستند و روی تارهای صوتی رشد می‌کنند و مانع از ارتعاش صحیح آن‌ها می‌شوند.
۱۱– استفاده حرفه‌ای از صدا: افرادی که شغلشان به صدایشان وابسته است (مانند خوانندگان، معلمان، سخنرانان، بازیگران) در معرض خطر بیشتری برای آسیب‌های صوتی قرار دارند، به خصوص اگر آموزش و تکنیک صحیح را به کار نبرند.
۱۲– هورمون‌ها: تغییرات هورمونی (مانند دوران بلوغ، قاعدگی، بارداری، یائسگی، یا اختلالات هورمونی) می‌توانند بر کیفیت و عملکرد تارهای صوتی تأثیر بگذارند.
۱۳– مشکلات عصبی: بیماری‌های عصبی مانند پارکینسون، مالتیپل اسکلروزیس (MS)، دیستونی، یا سکته مغزی می‌توانند بر اعصابی که عضلات حنجره را کنترل می‌کنند، تأثیر گذاشته و منجر به ضعف یا فلج تارهای صوتی شوند.
۱۴– التهاب و تورم و گرفتگی صدا: هرگونه التهاب یا تورم در حنجره، حتی بدون عفونت، می‌تواند بر حرکت تارهای صوتی تأثیر بگذارد. این می‌تواند ناشی از رفلاکس معده (GERD)، آلرژی‌ها یا تحریکات محیطی باشد.
۱۵– فلج تار صوتی: زمانی رخ می‌دهد که عصب کنترل‌کننده یک یا هر دو تار صوتی آسیب ببیند یا به دلایل مختلف (عفونت، تومور، جراحی) از کار بیفتد، که منجر به عدم حرکت یا حرکت ضعیف تار صوتی می‌شود.
۱۶– شوک‌های عصبی یا دلایل هیستریک: در برخی موارد، گرفتگی صدا می‌تواند منشاء روانی یا استرس شدید داشته باشد و هیچ علت فیزیکی مشخصی نداشته باشد که به آن دیسفونیای عملکردی یا هیستریک می‌گویند.

« گفتاردرمانی در تهران »

علت مشکلات صدا

حنجره از غضروف، ماهیچه ها و مخاط تشکیل شده که در قسمت بالای نای و پایه زبان قرار می گیرد.
لرزش تارهای صوتی ناشی از حرکت هوا در حنجره، باعث ایجاد صدا می شود.
فلج شدن،التهاب و یا اختلال در عملکرد تارهای صوتی می تواند منجر به بروز اختلالات صدا شود.
به طور طبیعی برای ایجاد صدا باید طناب های صوتی به طور همزمان در درون حنجره حرکت کنند.
هر عاملی که بتواند حرکت یا تماس تارهای صوتی را مختل کند می تواند منجر به اختلال صدا شود.

همچنین بخوانید: مشکل بلع در سکته مغزی چگونه درمان می شود؟ | متخصص اختلال بلع در تهران

بسیاری از اختلالات صوتی و گرفتگی صدا در صورت که زود تشخیص داده شوند، قابل درمان هستند.

اختلالات صوتی، علت های مختلفی دارند؛ اما در بعضی موارد علت اختلال صوتی مشخص نیست.دلایل متعددى براى بروز مشکلات صدا در افراد وجود دارد، در این مقاله دلایل عمده اى که باعث آسیب به حنجره و در نتیجه بروز اختلالات صدا مى شوند را بررسى خواهیم کرد.

راه های تشخیص گرفتگی صدا و مشکلات صدا

تشخیص دقیق علت گرفتگی صدا برای درمان مؤثر آن حیاتی است. متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) از روش‌های مختلفی برای بررسی حنجره و تارهای صوتی استفاده می‌کند:

۱– تصویربرداری با MRI یا رادیولوژی: این روش‌ها بیشتر برای بررسی ساختارهای اطراف حنجره و شناسایی تومورها، کیست‌ها، یا ناهنجاری‌های استخوانی که ممکن است بر حنجره تأثیر بگذارند، استفاده می‌شوند. MRI جزئیات بافت نرم را به خوبی نشان می‌دهد، در حالی که رادیولوژی (اشعه ایکس) برای مشاهده ساختارهای استخوانی مفید است. این روش‌ها به طور مستقیم حرکت تارهای صوتی را نشان نمی‌دهند، اما می‌توانند مشکلات زمینه‌ای را مشخص کنند.
۲– استروبوسکوپی (Videostroboscopy): این روش مهم‌ترین و دقیق‌ترین ابزار برای ارزیابی تارهای صوتی و تشخیص گرفتگی صدا است. یک دوربین کوچک به همراه نور چشمک‌زن (استروب) از طریق دهان یا بینی وارد حلق می‌شود تا پزشک بتواند حرکت تارهای صوتی را در حین ارتعاش مشاهده کند. نور استروبوسکوپی باعث می‌شود که حرکت سریع تارهای صوتی به صورت حرکت آهسته دیده شود، که به تشخیص ناهنجاری‌هایی مانند ندول، پولیپ، کیست، یا مشکلات در الگوی ارتعاش تارهای صوتی کمک می‌کند.
۳– لارینگوسکوپی (Laryngoscopy): این روش برای مشاهده مستقیم حنجره و تارهای صوتی استفاده می‌شود. دو نوع اصلی دارد:
- لارینگوسکوپی غیرمستقیم (Indirect Laryngoscopy): با استفاده از یک آینه کوچک و نور، پزشک حنجره را مشاهده می‌کند. این روش ساده و سریع است اما جزئیات کمتری را نشان می‌دهد.
- لارینگوسکوپی فیبراپتیک (Fiberoptic Laryngoscopy): یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر مجهز به دوربین و نور از طریق بینی وارد حلق می‌شود. این روش امکان مشاهده دقیق‌تر حنجره و تارهای صوتی را در حین صحبت کردن و بلعیدن فراهم می‌کند.
۴– الکترومیوگرافی حنجره (Laryngeal Electromyography – LEMG): این روش برای ارزیابی فعالیت الکتریکی عضلات حنجره استفاده می‌شود. سوزن‌های کوچکی در عضلات خاص حنجره قرار داده می‌شوند تا پیام‌های الکتریکی را ثبت کنند. LEMG برای تشخیص مشکلاتی مانند فلج تار صوتی، ضعف عضلانی حنجره، یا بیماری‌های عصبی که بر صدای فرد تأثیر می‌گذارند، مفید است. این روش به پزشک کمک می‌کند تا تمایز بین مشکلات مکانیکی و مشکلات عصبی را تشخیص دهد.

آیا گرفتگی صدا همیشه نگران کننده است؟

تغییر صدا مثل گرفتگى صدا را جدی بگیرید، اما این را هم بدانید که این موضوع همیشه نگران‌کننده نیست؛اگر تغییر صدا بیش از دو هفته طول بکشد لازم است به پزشک مراجعه کنیدو در مراحل بعدى براى رفع مشکلات صدا به گفتار درمانگر مراجعه کنید.

روش‌های درمان اختلالات صدا :

-درد در ناحیه حنجره و یا درد موقع صحبت کردن.
-سرفه‌ی طولانی مدت .
-گرفتگی صدا .
-نیاز مداوم به صاف‌کردن گلو.
-کاهش بلندی صدا.
-بروز مشکلات تنفسی.

این نکته را به خاطر داشته باشید گرفتگی صدا فقط مخصوص بزرگسالان نیست،

گاهی کودکان نیز به صورت مزمن دچار گرفتگی صدا می‌شوند و نیاز به پیگیری و مراقبت‌های پزشکی و مداخلات گفتاردرمانی دارند.

روش‌های درمان گرفتگی صدا

درمان گرفتگی صدا بسته به علت زمینه‌ای آن می‌تواند متفاوت باشد. همیشه توصیه می‌شود در صورت گرفتگی صدای طولانی‌مدت (بیش از ۲-۳ هفته) یا همراه با علائم نگران‌کننده، ابتدا به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) مراجعه کنید تا علت دقیق آن تشخیص داده شود. با این حال، روش‌های درمانی به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

۱. مراقبت‌های خانگی و خوددرمانی

این روش‌ها خط اول دفاعی در برابر گرفتگی صدای خفیف و موقتی هستند که اغلب ناشی از سرماخوردگی، استفاده بیش از حد یا سوءاستفاده جزئی از صدا است. استراحت صوتی کامل حیاتی‌ترین گام است؛ این یعنی پرهیز از هرگونه صحبت کردن، فریاد زدن، آواز خواندن و حتی زمزمه کردن که می‌تواند فشار زیادی به تارهای صوتی وارد کند. هیدراتاسیون کافی با نوشیدن مقادیر زیاد آب و مایعات گرم مانند دمنوش‌های گیاهی، به مرطوب نگه داشتن تارهای صوتی و رقیق شدن مخاط کمک شایانی می‌کند. استفاده از بخور سرد یا گرم نیز رطوبت لازم را به تارهای صوتی می‌رساند و باعث تسکین می‌شود. همچنین، پرهیز جدی از محرک‌هایی مانند الکل و کافئین (که دهیدراته می‌کنند)، سیگار و دود دست دوم، و محیط‌های دارای گرد و غبار یا مواد شیمیایی، از اهمیت بالایی برخوردار است. دوری از عادت مضر صاف کردن مکرر گلو و جایگزینی آن با نوشیدن آب یا مکیدن آب نبات، و در صورت نیاز، مصرف داروهای مسکن بدون نسخه برای کاهش درد و التهاب، همگی در این دسته قرار می‌گیرند.

همچنین بخوانید: اکولیلیا یا اکولالیا چیست | نقش گفتار درمانی

۲. درمان‌های پزشکی

هنگامی که گرفتگی صدا شدید، مزمن یا ناشی از یک بیماری زمینه‌ای باشد، مداخلات پزشکی ضروری می‌شوند. پزشک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) می‌تواند داروهای مناسبی را تجویز کند؛ برای مثال، آنتی‌بیوتیک‌ها در صورت تشخیص عفونت باکتریایی، کورتیکواستروئیدها برای کاهش سریع التهاب و تورم تارهای صوتی در موارد حاد، یا داروهای ضد رفلاکس در صورتی که اسید معده عامل گرفتگی باشد. در موارد خاصی مانند دیسفونیای اسپاسمودیک، تزریق بوتاکس به عضلات حنجره می‌تواند اسپاسم‌ها را تسکین دهد. اگر ضایعاتی مانند پولیپ‌های بزرگ، ندول یا تومور در تارهای صوتی وجود داشته باشد که به سایر درمان‌ها پاسخ ندهند، جراحی برای برداشتن آن‌ها لازم خواهد بود. این رویکردها مستقیماً به رفع علت فیزیکی یا بیماری‌زا می‌پردازند.

۳. گفتار درمانی

گفتار درمانی توسط آسیب‌شناسان گفتار و زبان (گفتار درمانگران) ارائه می‌شود و ستون فقرات درمان بسیاری از انواع گرفتگی صدا، به خصوص مواردی که ریشه در سوءاستفاده صوتی، تنش عضلانی یا ضایعات خوش‌خیم دارند، محسوب می‌شود. حتی پس از جراحی تارهای صوتی نیز، گفتار درمانی برای توانبخشی کامل و پیشگیری از عود مشکل ضروری است. در این روش، بیمار آموزش‌های جامع بهداشت صوتی را فرا می‌گیرد. تمرینات تنفسی دیافراگمی برای حمایت صحیح از صدا و کاهش فشار، تکنیک‌های آرام‌سازی برای کاهش تنش در عضلات حنجره، و تمرینات هدفمند تولید صدا (مانند Resonant Voice Therapy یا Semi-Occluded Vocal Tract Exercises) برای بهینه‌سازی عملکرد تارهای صوتی آموزش داده می‌شوند. گفتار درمانگر با بازخورد و اصلاح الگوهای صوتی نادرست، به بیمار کمک می‌کند تا کنترل کاملی بر صدای خود پیدا کند و از آن به شیوه‌ای سالم و مؤثر استفاده نماید.

-تغییر سبک زندگی:

استراحت دادن به تارهای صوتی و یا ماساژهای آرام‌بخش،استفاده صحیح از صدا و اجتناب از مصرف دخانیات و ….

-دارو درمانی:

با توجه به علت مشکل مثلا مشکل هورمونی یا عفونت‌ها و …داروهای لازم تجویز می‌شود.

-گفتاردرمانی:

در این روش از ماساژ و یا تغییر رفتار گفتاری فرد استفاده می‌شود و تقریبا در بسیاری از اختلالات صدا مداخله ی گفتاردرمانگر ضروری می‌باشد.

-تزریق:

گاهی اوقات گرفتگی عضلات در این ناحیه با تزریق بوتاکس کاسته می‌شود

و گاهی تزریق در این ناحیه برای زیاد کردن حجم تار‌صوتی و …انجام می‌شود.

-جراحی:

برای برداشتن بافت بد‌خیم یا خوش‌خیم که در ادامه این روش ممکن است که نیاز به شیمی درمانی هم باشد.

نکته‌ی آخر:

اگر دچار گرفتگی صدا شده‌اید و بیش از دو هفته از گرفتگی صدای شما گذشته است،

و گرفتگی صدا مزمن شده‌ است ،

قبل از هر کاری به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید

و در صورت نیاز و صلاحدید توسط پزشک مربوط بعد از مراحل درمان به گفتاردرمانی ارجاع داده می‌شوید.
مثل هر بیماری ‌مشکل دیگری عبور زمان و‌ توجه نکردن به مشکلات صدا در طولانی مدت باعث ماندگاری گرفتگی صدا ‌و عدم عبور راحت از تین مشکل می‌شود.