کاردرمانی حرکتی کودکان | درمان تاخیر حرکتی در کودکان

رشد حرکتی کودکان، یکی از مهم‌ترین مراحل زندگی آن‌هاست. دیدن اینکه کودکمان می‌خزد، می‌نشیند، راه می‌رود و با دست‌های کوچکش اسباب‌بازی‌ها را برمی‌دارد، برای هر پدر و مادری لذت‌بخش است. اما گاهی اوقات، ممکن است متوجه تأخیر در این مراحل شوید؛ مثلاً وقتی کودک شما دیرتر از همسالانش شروع به خزیدن یا راه رفتن می‌کند. این نگرانی طبیعی است و خوشبختانه، کاردرمانی حرکتی کودکان راهکاری مؤثر و علمی برای کمک به این عزیزان است. در این مقاله از مرکز کاردرمانی جسمی گفکار، به شما خواهیم گفت که کاردرمانی حرکتی چیست، چرا حیاتی است و چگونه می‌تواند به درمان تأخیر حرکتی در کودکان کمک کند. با ما همراه باشید تا با آگاهی کامل، بهترین تصمیم را برای آینده روشن فرزندتان بگیرید.

تأخیر حرکتی در کودکان چیست و چرا رخ می‌دهد؟

قبل از هر چیز، باید بدانیم که تأخیر حرکتی به چه معناست. تأخیر حرکتی به وضعیتی گفته می‌شود که کودک، مهارت‌های حرکتی خود را دیرتر از سن مورد انتظار کسب می‌کند. این تأخیر می‌تواند در مهارت‌های حرکتی درشت (مانند نشستن، خزیدن، راه رفتن و دویدن) یا مهارت‌های حرکتی ظریف (مانند گرفتن اشیا با انگشتان، نقاشی کشیدن و بستن دکمه لباس) رخ دهد.

دلایل متعددی می‌توانند باعث تأخیر حرکتی در کودکان شوند، از جمله:

• مشکلات ژنتیکی: برخی بیماری‌ها یا سندرم‌های ژنتیکی می‌توانند بر رشد حرکتی تأثیر بگذارند.
• مشکلات مادرزادی: مانند ناهنجاری‌های اسکلتی یا عصبی که از بدو تولد وجود دارند.
• عوامل محیطی: عدم تحریک کافی کودک برای فعالیت‌های حرکتی، یا فضای نامناسب برای بازی و حرکت.
• مشکلات عصبی: مانند فلج مغزی یا آسیب‌های مغزی که بر کنترل عضلات تأثیر می‌گذارند.
• تغذیه نامناسب: کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری برای رشد استخوان‌ها و عضلات.

کاردرمانی حرکتی کودکان

کاردرمانی حرکتی یک رویکرد درمانی تخصصی است که به کودکان کمک می‌کند تا مهارت‌های حرکتی مورد نیاز برای انجام فعالیت‌های روزمره را کسب کنند. یک کاردرمانگر با استفاده از بازی‌ها و تمرینات هدفمند، به تقویت عضلات، بهبود تعادل، افزایش هماهنگی و در نهایت، رسیدن به استقلال حرکتی در کودک کمک می‌کند.

بر اساس آمار، مداخله زودهنگام در زمینه درمان تأخیر حرکتی می‌تواند نتایج شگفت‌انگیزی داشته باشد و از بروز مشکلات جدی‌تر در آینده جلوگیری کند. کاردرمانی حرکتی نه تنها به رشد فیزیکی کودک کمک می‌کند، بلکه بر افزایش اعتماد به نفس و مهارت‌های اجتماعی او نیز تأثیر مثبت می‌گذارد.

« مرکز کاردرمانی تهران »

« نوروفیدبک تهران »

« گفتاردرمانی تهران »

آشنایی با کاردرمانی برای تاخیر حرکتی کودکان

همانطور که گفته شد تاخیر حرکتی (motor delay) یک نوع اختلال رشدی است که باعث می شود کودکان کم سن و سال نسبت به همسالان خود دارای کم توانی یا ناتوانی های حرکتی باشند. گویی پروسه رشد حرکتی آنان کندتر از سایر کودکان است. خوشبختانه با مراجعه به متخصص مغز و اعصاب کودکان و طی دوره های کاردرمانی برای تاخیر حرکتی کودکان می توان بر این بیماری غلبه کرد یا آسیب های آن را به حداقل میزان ممکن رساند.

رشد حرکتی شامل دو نوع حرکات درشت وحرکات ظریف می باشد:

• تأخیر در حرکات درشت زمانی است که کودک رشد حرکتی متناسب با سن مثل غلت زدن، خزیدن ، راه رفتن و یا انجام سایر فعالیت های حرکتی درشت را بدست نیاورده باشد.  فعالیت های حرکتی درشت حرکاتی هستند که از بازوها ، پاها و تنه استفاده می کند.
• فعالیت های حرکتی ریز حرکات کوچک مانند نگه داشتن مداد یا چیدن اشیاء کوچک را شامل می شود. کودکان می توانند تاخیر در مهارت های حرکتی درشت، مهارت های حرکتی ظریف یا هر دو را داشته باشند.

جهت مشاوره و رزرو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید:

۰۲۱۲۲۳۶۷۰۳۶

۰۹۳۸۶۹۶۲۴۰۶

۰۹۱۲۰۴۵۲۴۰۶

۰۹۲۱۴۸۶۱۹۴۹

در جدول زیر رشد حرکات درشت در حالت طبیعی را مشاهده میکنید. این مهارت ها به دودسته تقسیم می شوند:

• مهارت هایی که کودک تا ۱۶ ماهگی بدست می آورد.
• مهارت هایی که کودک بعد از ۱۶ ماهگی به دست می آورد.

که در جدول مورد ۱ را مشاهده می کنید. لازم به ذکر است این جدول یک مقیاس تقریبی می باشد و هر کودکی اگر طبق این مقیاس عمل نکرد، به آن معنا نیست که مشکل جدی دارد.

کاردرمانی تاخیر حرکتی کودکان

انواع تاخیر حرکتی کودکان بر اساس میزان شدت

تاخیر حرکتی در کودکان، بسته به میزان شدت و ضعف آن به دو دسته تقسیم می شود. در دسته اول که نوع خفیف آن است کودک از نظر حرکتی از همسالان خود عقب تر است اما این مشکل به سرعت و پس از طی حدود ۱۵ جلسه درمان به طور کامل رفع می شود. حتی در موارد بسیار خفیف تاخیر حرکتی کودک با افزایش سن خود به خود و بدون هیچ درمانی حل می شود.

اما بیماران دسته دوم دارای مشکل حادتری هستند و برای آنکه در آینده دچار مشکلات جسمانی نشوند، نیاز به مراجعه به مراکز تخصصی کاردرمانی برای تاخیر حرکتی کودکان دارند.

درمان تاخیر حرکتی و کاردرمانی راه رفتن کودک

برخی از علائم تأخیر رشدی چیست؟

• عدم یا تاخیر در ایجاد و حذف رفلکس های اولیه
• سفتی عضلانی
• تاخیر در کسب مراحل مختلف رشد حرکتی( گردن گیری با تاخیر و…)
• مشکلات هماهنگی
• تنه و اندام های شل یا سست

علل بروز تاخیر حرکتی در کودکان

عوامل گوناگونی در بروز بیماری تاخیر حرکتی دخیل هستند. از جمله این عوامل می توان تشنج در اثر تب بالا، عوامل ژنتیکی، مشکلات شنوایی و عفونت های گوشی، مشکلات دوران بارداری و عوامل ناشناخته دیگر را نام برد.

نکته مهم آن است که والدین از مراحل رشد کودک آگاهی کامل داشته باشند و برای چکاپ های دوره ای کودک به طور منظم به پزشک مراجعه کنند تا در صورت مشاهده علائم بیماری فورا به مراکز کاردرمانی برای تاخیر حرکتی کودکان مراجعه نمایند. و یا اینکه میتوانند با هوم ویزیت برای دریافت خدمات کاردرمانی در منزل تماس بگیرند.

کاردرمانی برای تاخیر حرکتی چگونه انجام می شود؟

مخاطبان اصلی کار درمانی برای تاخیر حرکتی، اطفال کم سن هستند. به همین علت است که پزشک سعی می کند با انجام بازی های مخصوص، بدون ایجاد ترس، فشار و اذیت، اعتماد و توجه کودک را جلب نموده و او را به همکاری برای انجام تمرینات ترغیب کند تا به بهترین نحو ممکن درمان را انجام دهد.

درمان برای بیماران دارای تاخیر حرکتی امری نسبی است. چرا که ممکن است کودک علاوه بر مشکل حرکتی با بیماری های دیگری مانند دفرمه بودن برخی از اعضا یا بیماری هایی مانند سندروم داون درگیر باشد. اما در هر شرایطی هدف اصلی کاردرمانی برای تاخیر حرکتی کودکان ، آن است که با انجام تمرینات، کودک رفته رفته در راه رفتن، غذا خوردن و دیگر امور شخصی خود به حداکثر استقلال ممکن برسد.

چه زمانی باید به یک کاردرمانگر مراجعه کنیم؟

بسیاری از والدین از خود می‌پرسند که چه زمانی باید نگران شوند و به دنبال کاردرمانی باشند. اگر متوجه علائم زیر در کودک خود شدید، بهتر است با یک متخصص مشورت کنید:

• تا ۸ ماهگی نمی‌تواند بنشیند.
• تا ۱۸ ماهگی نمی‌تواند راه برود.
• در سنین ۳-۴ سالگی، در گرفتن مداد، استفاده از قیچی یا بستن دکمه لباس مشکل دارد.
• اغلب می‌افتد یا در حفظ تعادل مشکل دارد.
• از انجام فعالیت‌های حرکتی مانند دویدن یا بازی کردن اجتناب می‌کند.

مهم‌ترین نکته این است که هرگز منتظر نمانید! هرچه زودتر درمان تأخیر حرکتی را شروع کنید، نتایج بهتری خواهید دید. یک کاردرمانگر متخصص با ارزیابی دقیق، علت تأخیر را تشخیص می‌دهد و یک برنامه درمانی شخصی‌سازی‌شده برای کودک شما طراحی می‌کند.

دلایل تاخیر حرکتی در کودکان

• فلج اطفال
• فلج مغزی
• وارد شدن ضربه به مغز در دوران جنینی یا نوزادی
• ناهنجاری های ژنتیکی مانند سندروم داون
• مسمومیت شدید مادر در دوران بارداری
• ابتلای مادر به عفونت ها در هنگام بارداری
• تشنج در دوران نوزادی
• و …

درمان راه رفتن کودک | کاردرمانی راه رفتن کودک

کاردرمانی تاخیر حرکتی

شکل گیری بعضی مهارت ها در کودک نیازمند وجود مهارت های زمینه ای است بطور مثال کودک بل از راه رفتن باید بتواند چهار دست و پا برود ، بطور کلی محدود طیبیعی در راه رفتن کودکان ۱۰ تا ۱۶ ماهگی است اگرچه برخی کودکان زودتر و برخی کمی دیرتر راه می افتند اما کودکی در این سنین حتی نمی تواند مهارت های ابتدایی حرکتی همچون غلتیدن ، نشستن و … را انجام دهد به احتما زیادی دچار تاخیر رشدی است و باید با خدمات کاردرمانی تاخیر حرکتی تحت توانبخشی قرار بگیرد.

کاردرمانگر ابتدا اقدام به ارزیابی دقیق شرایط کودک و میزان توانایی های کودک پرداخته و برنامه توانبخشی را متناسب با شرایط کودک در نظر می گیرد.

کاردرمانی تاخیر حرکتی راهکاری موثر در درمان تاخیر حرکتی و بهبود وضعیت جسمی و حرکتی در کودکی است که دچار تاخیر در مراحل رشد است.

کاردرمانگر متناسب با سن و توانایی های کودک و همچنین ضعف های وی برنامه توانبخشی منحصر به کودک را تنظیم می کند.

تمرینات کاردرمانی حرکتی کودکان در خانه

حتی اگر کودک شما تحت نظر کاردرمانگر است، می‌توانید با انجام تمرینات و بازی‌های ساده در خانه، روند درمان تأخیر حرکتی را تسریع ببخشید. این ۱۰ راهکار جذاب و کاربردی را امتحان کنید:

۱. بازی با توپ: توپ‌های رنگی و سبک را به سمت کودک پرت کنید تا آن‌ها را بگیرد. این بازی به هماهنگی چشم و دست و تقویت عضلات بازوها کمک می‌کند.
۲. تونل‌سازی: با استفاده از چند بالش و پتو، یک تونل بسازید و کودک را تشویق کنید که از زیر آن بخزد. این تمرین برای تقویت عضلات هسته‌ای بدن و هماهنگی دو طرف بدن بسیار مفید است.
۳. پازل‌های بزرگ: پازل‌های چوبی با قطعات بزرگ و دسته‌دار، به تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف و هماهنگی چشم و دست کمک می‌کنند.
۴. نقاشی انگشتی: به کودک اجازه دهید با انگشتانش روی کاغذ نقاشی کند. این فعالیت ساده، حس لامسه و کنترل انگشتان را بهبود می‌بخشد.
۵. راه رفتن روی خط صاف: با نوار چسب روی زمین یک خط صاف بکشید و از کودک بخواهید که روی آن راه برود. این تمرین برای بهبود تعادل و هماهنگی بسیار مؤثر است.
۶. پرتاب کردن اشیا: با جعبه‌ها یا سطل‌های مختلف، هدف‌گیری را تمرین کنید. این کار به دقت و کنترل حرکات بازوها کمک می‌کند.
۷. بازی با لگو: ساختن سازه‌های مختلف با لگو، به تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف و هماهنگی چشم و دست کمک می‌کند.
۸. بالا رفتن از پله‌ها: با نظارت کامل، به کودک اجازه دهید از پله‌ها بالا و پایین برود. این تمرین برای تقویت عضلات پا و تعادل بسیار مفید است.
۹. بازی با خاک و ماسه: بازی در محیطی مانند پارک یا ساحل، برای تقویت عضلات دست و انگشتان و بهبود حس لامسه بسیار عالی است.
۱۰. بازی با خمیر بازی: شکل‌دهی به خمیر بازی، به تقویت عضلات کوچک دست و انگشتان کمک می‌کند و یک فعالیت سرگرم‌کننده است.

جهت مشاوره و رزرو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید:

۰۲۱۲۲۳۶۷۰۳۶

۰۹۳۸۶۹۶۲۴۰۶

۰۹۱۲۰۴۵۲۴۰۶

۰۹۲۱۴۸۶۱۹۴۹