اختلالات حسی در کودکان | کاردرمانی مشکلات حسی درکودکان
اختلالات حسی در کودکان
اختلالات حسی در کودکان چیست؟ چگونه درمان می شود؟
درک مسائل حسی در کودکان
پردازش حسی
علائم
سایر شرایط
تشخیص
درمان
چشمانداز
خلاصهٔ کلام
مسائل حسی، مربوط به زمانیست که کودک در دریافت و پاسخ به اطلاعات دریافتی از حواس خود مشکل دارد.
کودکان مبتلا به مسائل حسی، ممکن است نسبت به هر چیزی که باعث تحریک حواس آنها میشود،
مانند نور، صدا، لمس، مزه، یا بو، احساس نفرت کنند.
علائم رایجِ مشکلات پردازش حسی میتواند این موارد باشد:
- بیشفعالی
- گذاشتن مکرر هر چیز در دهان
- آغوشگریزی
متاسفانه، دربارهٔ مشکلات حسی، نه موارد زیادی شناخته شده و نه معلوم است که چرا گروهی از کودکان و نه بقیه، دچارش میشوند.
با مطالعهٔ بیشتر، در مورد انجام کارهایی که کودکانِ درگیرِ اضافهبار حسی انجام میدهند
و اینکه چگونه میتوان در پردازش اطلاعات حسی به آنها کمک کرد، آگاهی خود را بیشتر کنید.
اختلالات حسی در کودکان
اختلالات حسی در کودکان
پردازش حسی چیست؟
شاید شما در مقطع ابتدایی دربارهٔ پنج حس آموخته باشید، اما در حقیقت، دنیا را با بیش از پنج حس ا
پردازش حسی به هشت نوع اصلی تقسیم میشود:
- حس عمقی. این، حس آگاهی «درونی» شما نسبت به بدنتان است.
همان چیزیست که مثلا در حفظ حالت و کنترل حرکتی به شما کمک میکند.
و نیز در مورد چگونگی جابهجایی و اشغال فضا به شما میگوید. - دهلیزی.
این واژه، به تشخیص فضایی گوش داخلی مربوط است. عامل حفظ تعادل و هماهنگی بدن میباشد. - هشیاری عمقی.
حس چیزیست که در بدنتان اتفاق میافتد. بهترین حالت برای درک این موضوع، چگونگی «حس» شماست.
از جمله اینکه، آیا گرماو سرما و اینکه آیا هیجانات خود را حس میکنید. - حواس پنجگانه.
در آخر، پنج حس مشترک وجود داردـ لامسه، شنوایی، چشایی، بویایی، و بینایی.
اختلالات حسی در کودکان
سابقا، به جای مسائل حسی از عنوان اختلالات پردازشیِ حسی استفاده میشد.
با اینحال، در راهنمای آماری و تشخیصیِ اختلالات ذهنی، چاپ ۵ (DSM-5)، اختلال رسما شناخته نشدهاست.
به جای اختلال خاص خودش، بسیاری از پزشکان و متخصصان معتقدند که مسائل حسی، جزئی از بیماری یا اختلال دیگریست.
بههمین دلیل، اطلاعات بسیار کمی دربارهٔ این موضوع و بهترین روش درمان آن وجود دارد.
اما اطلاعات موجود میتواند به والدین، مسئولین مراقبتهای بهداشتی، و دیگر مراقبان، از نظر درک تجربیات کودکان و حمایت از آنها کمک کند.
علائم مشکلات پردازش حسی چیست؟
علائم مشکلات پردازش حسی میتواند به نحوهٔ پردازش هیجانات کودک مربوط باشد.
تحریک پذیری آنی کودکان شاید بهدلیل حساسیت بالای آنهاست.
کودکانی که به این راحتی تحریک نمیشوند، هیجانات کمتری را تجربه میکنند و حساسیت کمتری دارند.
نوع حساسیت کودک شما شاید تا حد زیادی تعینکنندهٔ علائمش باشد.
به عنوان مثال، کودکانی که بیش از حد حساس هستند اغلب طوری واکنش نشان میدهند که گویی همه چیز خیلی بلند یا خیلی روشن است.
این بچهها ممکن است در اتاقهای پر سروصدا با مشکل مواجه شوند.
همچنین ممکن است واکنشهای نامطلوبی نسبت به بو داشته باشند.
اختلالات حسی در کودکان
این واکنشهای شدید ممکن است باعث موارد زیر شود:
- آستانهٔ پایین تحمل درد
- جلوهٔ بیادبانه
- فرار بدون توجه به ایمنی
- پوشاندن مرتب چشمها و گوشها
- ترجیحات ایرادگیرانهٔ غذایی
اما کودکان بیش از حد حساس، خواهان تعامل با دنیای اطراف خود هستند.
برای دریافت بازخورد حسی، ممکن است با محیط اطراف خود بیشتر درگیر شوند.
در حقیقت، با اینکه ممکن است بیشفعال بهنظر برسند اما واقع امر اینست
که آنها شاید فقط در تلاشند تا حواس خود را بیشتر بهکارگیرند.
علائم کمحساسیتی حسی
- آستانهٔ بالای تحمل درد
- برخورد به دیوارها
- لمس اشیاء
- گذاشتن هر چیز در دهان
- دودستی، محکم بغل کردن
- تصادف با سایر افراد و اشیاء
اختلالات حسی در کودکان
اختلالات حسی در کودکان
عوامل بروز مشکلات حسی در کودکان چیست؟
عامل بروز مشکلات حسی در کودکان مشخص نیست.
اینکه آیا خودبهخود ایجاد میشوند هم معلوم نیست.
برخی از پزشکان و مراجع بهداشت و درمان معتقدند که این اختلال،
حاکی از مشکل دیگریست نه مشکل مربوط به خود.
با اینحال، علیرغم این که اختلال رسمی نیست، برخی تحقیقات مشخص کردهاست
که کدام یک از کودکان و چرا احتمالا دچار مشکلات حسی میشوند و چرا.
یک منبع معتبر مطالعاتی در سال ۲۰۰۶ در مورد دوقلوها اعلام کرد که حساسیت بیش از حد به نور و صدا ممکن است بهدلیل مؤلفهای ژنتیکی باشد.
اگر یکی از دوقلوها بیش از حد حساس باشد، احتمال حساسیت بیش از حد برای قل دیگر هم بیشتر است.
براساس این تحقیق، همچنین، کودکانی که میترسند یا مضطرب هستند،
هنگام برخورد با محرکهای لمسی مثل شانهکردن مو، اختلالات حسی بیشتری نشان میدهند.
غیر از دلایل احتمالی ژنتیکی، اختلالات حسی ممکن است غالبا در کودکانی که نارس بهدنیاآمدهاند
یا دچار عوارض هنگام تولد شدهاند نیز بروز کند.
فعالیت غیرطبیعی احتمالی مغز می تواند نحوهٔ واکنش مغز به حواس و محرکها را تغییر دهد.
آیا اختلالات حسی، جزئی از بیماری دیگری است؟
بسیاری از پزشکان اعتقادی به اختلال ذاتیِ مشکلات حسی ندارند.
اما چیزی که معلوم است اینکه، برخی از افراد در پردازش آنچه حس میکنند، میبینند، میبویند، میچشند، یا میشنوند، دچار مشکل میشوند.
در بیشتر موارد، اختلالات حسی در کودکان دیده میشود. بسیاری از این کودکان در طیف اوتیسم قرار دارند.
بزرگسالانِ این طیف نیز میتوانند مشکلات حسی را تجربه کنند.
اختلالات حسی در کودکان
سایر بیماری ها یا اختلالات مربوط به مشکلات حسی عبارتند از:
- اختلال بیشفعالیـ نقص توجه (ADHD)
- اختلال وسواس فکریـ عملی (OCD)
تاخیرات رشدی در افرادی با چنین مشکلاتی، فراوان است.
هرچند، توجه به این نکته مهم است که کودکان مبتلا به ADHD،
به دلیل بسیار متفاوت از دلیل کودکان مبتلا به اختلالات حسی، بیشفعالی را تجربه میکنند.
افراد مبتلا به ADHD ممکن است در تمرکز یا آرام نشستن، دچار مشکل باشند.
کسانی که دارای مشکلات حسی هستند احتمالا برای آرامنشستن، بسیار تلاش میکنند
زیرا آنها خواهان تعاملات حسی با دنیای پیرامون خود هستند، وگرنه توسط محیطِ خود اذیت میشوند.
چگونه مسائل حسی تشخیصدادهمیشود؟
اختلالات حسی، بیماری رسمی نیستند. به این معنی که، هیچ معیار رسمی برای تشخیص وجود ندارد.
درعوض، پزشکان، مربیان، یا مراکز بهداشت و درمان که با کودکانی کار میکنند
که با پردازش اطلاعات حسی مشکل دارند، از آنچه که در رفتار یا تعاملات کودک میبینند خلاص میشوند.
بهطور کلی، این مشکلات حسی که بسیار مشهود هستند کار تشخیص را آسان میکنند.
در بعضی موارد، افراد حرفهای ممکن است از آزمونهای Praxis و یکپارچهسازی حسی (SIPT) یا اندازهگیری پردازش حسی (SPM) استفاده کنند.
این دو آزمون میتوانند در درک عملکرد حسی کودک، به مراجع بهداشت و درمان و مربیان کمک کند.
اختلالات حسی در کودکان
چهزمانی دکتر خود را ببینید؟
اگر مشکوک به مشکلات حسی درکودک خود هستید، این علائم حاکی از آن است
که زمان صحبت با پزشک شما فرارسیده است:
-
رفتاری که زندگی روزمره را متوقف می کند.
زمانیکه ادامهٔ یک زندگی عادی سخت میشود، احتمالا علائم کافی برای صحبت با پزشک وجود دارد.
-
علائمی که بهطور چشمگیری تغییر میکنند.
اگر کودک دستوپاچلفتیِ شما ناگهان از ایستادن و حرکت بهکلی عاجز شد، وقت آن است که به پزشک مراجعه کنید.
-
مدیریت واکنشها سخت شدهاست.
اصلا کمک اضطراری برای اختلالات حسی وجود ندارد. البته، میتوانید با کمک متخصصانِ آموزشدیده،
به کودک خود کمک کنید تا مدیریت رفتارش را یاد بگیرد.
درمان اختلالات حسی چیست؟
هیچ درمان استانداردی برای اختلالات حسی وجود ندارد. هرچند که گزینههایی به عنوان راهحل مناسب معرفی شدهاند.
کاردرمانی
متخصص کاردرمانی میتواند در تمرین یا یادگیریِ انجام فعالیتهایی به کودک کمک کند
که معمولا بهدلیل اختلالات حسی از آنها خودداری میکند.
کاردرمانی
متخصص کاردرمانی میتواند یک رژیم حسی ایجاد کند.
این رژیم شامل فعالیتهایی برای برطرفکردن میلِ شدید برای دادههای حسی طراحی میشوند
که میتواند بهصورت پرش عمودی یا درجادویدن باشد.
اختلالات حسی در کودکان
درمان یکپارچگی حسی
این دو گزینهٔ درمانی، بخشی از درمان تلفیقی حسی هستند.
قرار است که این رویکرد به کودکان کمک کند تا روشهای مناسب پاسخگویی به حواس خود را بیاموزند.
هدف از این طرح، کمک به آنها در درک چگونگی تفاوت تجربیاتشان است تا بتوانند یک پاسخ معمولیتر را بسنجند.
درحالیکه گزارشاتی از کمک به افراد از طریق درمان تلفیقی حسی وجود دارد، اثربخشی آن هنوز ثابت نشدهاست.
آینده برای کودکان مبتلا به اختلالات حسی چگونه است؟
هیچ درمانی برای اختلالات حسی وجود ندارد.
شاید بعضی از کودکان با افزایش سن، تجربیات کم تری از اینگونه داشته باشند،
درحالیکه، بقیه احتمالا صرفا یاد بگیرند که با این تجربه کنار بیایند.
برخی از پزشکان صرفا اختلالات حسی را درمان نمیکنند،
بلکه علائم را در طول درمان کلی برای بیماری تشخیصدادهشده، مانند اختلال طیف اوتیسم یا ADHD هدف قرار میدهند.
اگر فکر میکنید فرزند شما در پردازش آنچه احساس میکند دچار مشکل است
و هیچ بیماریِ پزشکیِ زمینهای ندارد، گزینههای درمانی معتبر ممکن است محدود شود.
از آنجاییکه این یک اختلال رسمی درنظرگرفتهنمیشود، همه مشتاق درمان یا گمانهزنی در مورد درمانی نیستند
که بهطور موثق اثبات نشده که در تغییر رفتار مؤثر است.
اختلالات حسی در کودکان
خلاصهٔ کلام
حواس ما چیزهای زیادی در مورد دنیای اطرافمان به ما میگویدـ از بویآن گرفته تا نحوهٔ قرارگیری در آن.
اگر کودک شما در کسب و تفسیر دادههای حسی مشکل دارد، ممکن است نشانه هایی از اختلالات حسی باشد.
این موارد احتمالا شامل دشواری در تعامل و هماهنگی، فریاد کشیدن، یا پرخاشگری هنگام نیاز به توجه و مرتب بالا و پایین پریدن باشد.
اما درمانها، از جمله کاردرمانی، ممکن است به کودکان و بزرگسالانی که دارای مشکل حسی هستند کمک کند
تا با دنیای اطراف خود کنار بیایند.
هدف از درمان کاهش واکنشهای بیش از حد و یافتن راه های سالم برای این تجارب حسی است.