اختلال بلع و نکاتی که باید بدانید| علائم اختلال بلع

در صورتی که عملکرد بلع دچار اختلال و تغییر شود منجر به بروز سوءتغذیه، کم آبی بدن، عفونت ریه ناشی از آسپیراسیون و در مواردی حتی مرگ و یا تغییر در کیفیت زندگی فرد می‌شود.

بر اساس تمام راهنماهای بالینی؛ ارزیابی، تشخیص و درمان اختلال بلع دهانی و حلقی به عهده متخصصان گفتاردرمانی است.

بلع چیست؟

بلع طبیعی یک مکانیسم پیچیده است، که در طول آن غذایی که در دهان گذاشته می‌شود از لحاظ حجم و غلظت طوری تغییر می‌کند تا بتواند به راحتی از طریق حلق و مری برای مراحل بعدی گوارش وارد معده شود. این فرایند طی مراحلی که عبارتند از مراحل دهانی، حلقی و مروی انجام می‌شود.

بلع به عنوان نخستین مرحله گوارش نقش بسیار مهمی در تغذیه و سلامت انسان دارد.

علائم دیسفاژی

اختلال بلع به علت بیماری‌های مختلفی همچون سکته‌های مغزی، پارکینسون، ضربه‌های مغزی و نخاعی، MS،آلزایمر و سرطان‌های سر و گردن ایجاد می‌شود. علاوه بر این بیماری‌ها، سالمندی نیز به علت تغییرات فیزیولوژیک و ساختاری، تغییراتی را در این عملکرد حیاتی به وجود می‌آورد و منجر به بروز اختلال بلع (دیسفاژی ) در این افراد می‌شود.

این علائم معمولاً شامل سرفه‌های مکرر حین غذا خوردن یا بعد از غذا خوردن، احساس گیر کردن غذا در گلو و احساس خفگی، باقی ماندن غذا در حفره دهان، بالا رفتن دمای بدن و احساس گر گرفتگی بعد از غذا خوردن، عفونت‌های مکرر ریه و اجتناب از خوردن برخی مواد خاص مانند گوشت، مغزهای آجیل و…، است.

اختلال بلع

میزان شیوع:

مطالعات مختلف نشان داده که شیوع این اختلال  در جمعیت سالمندان شایع‌تر از بقیه گروه‌های سنی است.

به طوری‌که شیوع  آن در افراد بالای ۵۰ سال ۲۵ درصد گزارش شده و در سالمندانی که در بخش‌های مختلف پزشکی بستری هستند، حدود ۳۰ درصد است.

همچنین در سالمندانی که در مراکز سالمندان اقامت دارند شیوع اختلال بلع ۶۸ درصد و در سالمندانی که به طور مستقل زندگی می‌کنند ۱۳ تا ۳۸ درصد است.

همچنین بیش از ۵۵ درصد بیماران سکته مغزی دچار درجاتی از اختلال بلع هستند، همچنین این اختلال در بیماری پارکینسون بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است و حدود ۳۵ درصد بیماران MS از این اختلال رنج می‌برند.

نقش گفتاردرمانی

با توجه به اینکه ساختارهای درگیر در بلع و گفتار مشترک هستند بر اساس تمام راهنماهای بالینی، ارزیابی، تشخیص و درمان اختلال بلع دهانی _حلقی به عهده متخصصین گفتار درمانی است.

گفتاردرمان‌ها بعد از ارزیابی‌های بالینی و ابزاری مانند ارزیابی بلع توسط آندوسکوپ فیبر نوری و یا ویدئو فلوروسکوپی بلع باریم که توسط متخصصین رادیولوژی انجام می‌شود، شدت و نوع مشکل بیمار را تشخیص داده و بر اساس نتایج معاینات و ارزیابی‌ها، روش‌های درمانی و توانبخشی مختلفی را برای بیماران به کار می‌برند.

بیماری های مغز و اعصاب

در سال‌های اخیر هم با پیشرفت تکنولوژی، روش‌های مختلفی علاوه بر تمرینات توانبخشی بلع مانند تحریکات الکتریکی عضلات درگیر در بلع و یا تحریکات الکتریکی نواحی مغزی درگیر در بلع برای کمک به این گروه از بیماران به کار می‌رود.