لارنگواسپاسم حنجره چیست | درمان انقباض و اسپاسم حنجره
تصور کنید در حال صحبت یا خوردن غذا هستید که ناگهان احساس میکنید راه نفستان بسته شده و حتی یک جرعه هوا هم نمیتوانید بکشید. این تجربه وحشتناک، میتواند نتیجه لارنگواسپاسم حنجره باشد؛ حالتی که در آن عضلات حنجره بهطور ناگهانی و غیرارادی منقبض شده و مسیر عبور هوا را مسدود میکنند.
گرچه این وضعیت معمولاً کوتاهمدت است، اما آگاهی و واکنش سریع در این لحظات میتواند از عواقب جدی جلوگیری کند. در این مقاله، به زبان ساده اما علمی، علتها، علائم، روشهای درمان و راهکارهای پیشگیری از لارنگواسپاسم را بررسی میکنیم.
اسپاسم حنجره | درمان انقباض حنجره
مردم مبتلا به لارنگواسپاسم دچار دشواری ناگهانی تنفس و تکلم میشوند. لارنگواسپاسم، اسپاسم یک عضله در تارهای صوتی است که برخی اوقات اسپاسم حنجره نامیده میشود.
اگرچه لارنگواسپاسم خفیف که در آن فرد هنوز قادر است عمل بازدم هوا را انجام دهد میتواند موضوع هراسآوری باشد، این عارضه معمولاً مورد خطرناکی نیست، و به طور معمول بیش از چند دقیقه ادامه ندارد.
گرفتگی در تارهای صوتی میتواند واقعۀ مجزایی باشد و بر اثر طیف متنوعی از اختلالات پزشکی بروز میکند. به طور معمول تارهای صوتی وقتی فرد نفس میکشد از هم جدا میشوند که این وضعیت ابداکشن یا دورشدگی نامیده میشود. لارنگواسپاسم سبب میشود که تارهای صوتی با نیروی زیاد به هم فشرده شوند که این حالت اداکشن یا نزدیکی نام دارد. وقتی تارهای صوتی دچار اسپاسم شوند میتوانند به طور کامل یا تا حدودی راه هوایی را مسدود کنند.
لارنگواسپاسم چیست؟
لارنگواسپاسم حنجره (Laryngospasm) به معنای انقباض شدید و ناگهانی عضلات اطراف تارهای صوتی است. این انقباض باعث میشود که تارهای صوتی به هم نزدیک شده و راه ورود هوا به ریهها را مسدود کنند. این وضعیت معمولاً چند ثانیه تا یک دقیقه طول میکشد و سپس عضلات رها شده و تنفس به حالت عادی بازمیگردد. اگرچه لارنگواسپاسم اغلب بیخطر است، اما تکرار آن میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
اسپاسم به طور معمول تا ۶۰ ثانیه ادامه پیدا میکند که برای ایجاد هر گونه خطری به اندازۀ کافی طولانی نیست. در موارد نادر، مشخصاً به عنوان واکنشی در طول بیهوشی، لارنگواسپاسم بیشتر طول میکشد و نیازمند مراقبتهای پزشکی اورژانسی است.
اسپاسمها ممکن است در زمانی که مردم در حال غذا خوردن هستند، رخ دهند اما برخلاف حالت خفگی چیزی در گلو گیر نمیکند. دیگر علایم لارنگواسپاسم عبارتند از:
• دشواری تنفسی بدون وجود دلیل آشکار
• احساس بروز سفتی در ناحیۀ گلو
• گاهی از اوقات از دست رفتن حس خودآگاهی
از آنجا که اغلب اوقات لارنگواسپاسم نتیجۀ وجود اختلال دیگری است، امکان وجود علایم دیگری نیز هست. برای مثال، افراد دچار بیماری ریفلاکس گوارشی (GERD)، ممکن است علایم سوزش سر دل یا ریفلاکس را بلافاصله قبل از گرفتگی تارهای صوتی، در خلال آن یا پس از آن تجربه کنند.
برخی از اوقات این امکان وجود دارد که یک اختلال جدیتر مشابه لارنگواسپاسم بروز نماید. مردمی که دشواری تنفسی را در صورت مصرف یک دارو یا غذای تازه تجربه میکنند نباید وضعیت ایجاد شده را لارنگواسپاسم قلمداد کنند. در این موارد سفتی ناحیۀ گلو میتواند علامت یک واکنش آلرژیک باشد.
علل اصلی لارنگواسپاسم حنجره
شناسایی علل لارنگواسپاسم اولین قدم برای مدیریت و پیشگیری از آن است. دلایل متعددی میتوانند باعث ایجاد این انقباض ناگهانی شوند:
- ریفلاکس معده به مری (GERD): این یکی از شایعترین دلایل لارنگواسپاسم است. اسید معده به سمت بالا حرکت کرده و به حنجره میرسد. این اسید حنجره را تحریک کرده و باعث انقباض تارهای صوتی میشود. این نوع از لارنگواسپاسم اغلب در شب و هنگام خواب رخ میدهد.
- عوامل محیطی و محرکها: استنشاق گرد و غبار، دود، هوای بسیار سرد یا خشک، و یا مواد شیمیایی قوی میتواند باعث تحریک تارهای صوتی و ایجاد لارنگواسپاسم شود.
- استرس و اضطراب شدید: حملات پانیک و استرسهای شدید میتوانند به صورت ناخودآگاه باعث انقباض عضلات مختلف بدن، از جمله عضلات حنجره شوند.
- بعد از عمل جراحی: لارنگواسپاسم ممکن است پس از عمل جراحیهایی که در آنها از لوله تنفسی (لولهگذاری) استفاده شده است، رخ دهد.
- بلعیدن اشتباه غذا یا مایعات: گاهی اوقات ورود ناخواسته غذا یا مایعات به راه هوایی (آسپیراسیون) میتواند یک لارنگواسپاسم را تحریک کند تا از ورود بیشتر آن به ریهها جلوگیری کند.
چه چیز سبب لارنگواسپاسم میشود؟
دکترها فکر میکنند که لارنگواسپاسم ممکن است یک واکنش طراحی شده توسط بدن برای پیشگیری از خفگی یا غرق شدگی تصادفی باشد.
برای مثال افرادی که به صورت تصادفی در هنگام صحبت غذا وارد نای آنها میشود، ممکن است از لارنگواسپاسم سود ببرند زیرا این وضعیت باعث پیشگیری از سد کردن راه هوایی توسط غذا میشود. این موضوع دلیل شیوع تجربۀ لارنگواسپاسم در هنگام غذا خوردن یا نوشیدن است. برخی از افراد علایم را پس از آن تجربه میکنند که احساس مینمایند غذا “اشتباهی وارد نای” شده است.
خلاف حالت خفگی افراد دچار لارنگواسپاسم احساس نمیکنند که چیزی در گلویشان گیر کرده است. مانور هایملیخ باعث توقف لارنگواسپاسم نمیشود.
غذا خوردن فقط یکی از علل بالقوۀ لارنگواسپاسم است. برخی علل جایگزین برای این حس هراسآور عبارتند از:
استرس و اضطراب
برخی از مردم ممکن است در پاسخ به اضطراب یا استرس شدید دچار لارنگواسپاسم شوند. در خلال حملات شدید پانیک، تهویۀ زیاد یا ترس شدید ممکن است محرک لارنگواسپاسم شود. حالت سفتی ایجاد شده در گلو ممکن است سبب تشدید حتی بیشتر پانیک شود.
بیهوشی
بیهوشی میتواند محرک رفلکس لارنگواسپاسم به ویژه در کودکان باشد. این وضعیت در نوزادان حتی بیشتر شایع است. در کل، در حدود ۱ درصد افراد بزرگسال و کودکان قرار گرفته تحت بیهوشی دچار لارنگواسپاسم میشوند. در کودکان دچار آسم یا عفونت سیستم تنفسی، میزان شیوع لارنگواسپاسم تا ۱۰ درصد افزایش نشان میدهد.
مردمی که در طول بیهوشی عمومی برای انجام جراحی دچار لارنگواسپاسم میشوند ممکن است هرگز متوجه ابتلاء خود به این عارضه نگردند زیرا متخصص بیهوشی بلافاصله مداخلۀ پزشکی لازم را انجام میدهد.
مشکلات نورولوژیک
مشکلات نورولوژیک میتوانند محرک بروز لارنگواسپاسم شوند. برای مثال مردمی که اخیراً دچار یک جراحت نخاعی یا آسیب مغزی شدهاند ممکن است گرفتگیهای عضلانی شامل لارنگواسپاسم را تجربه کنند.
جراحات عصب به ویژه داخل یا نزدیک گردن و نخاع نیز میتواند یک عامل باشد. برخی از افراد دچار فلج تارهای صوتی نیز دچار لارنگواسپاسم میشوند.
GERD
GERD سندرمی است که باعث میشود محتویات معده، شامل اسید معده به عقب برگشته وارد لولۀ مری و داخل گلو شوند.
برخی مردم دچار GERD دچار سوزش و درد شدید میشوند. برخی افراد نیز لارنگواسپاسم را تجربه میکنند. یک مطالعه در مقیاس کوچک بر روی ۸ بیمار مبتلا به GERD پی برده است که وجود یک عفونت اخیر در سیستم تنفسی ریسک لارنگواسپاسم را افزایش میدهد. در این گروه، سرفۀ شدید محرک بروز لارنگواسپاسم و حالت غش کردن شد.
آسم و آلرژی
مردم دچار آسم و آلرژیهای سیستم تنفسی بیشتر مستعد ابتلا به لارنگواسپاسم هستند. درمان این آلرژیها و همراه داشتن داروی استنشاقی آسم میتواند ریسک اسپاسمهای بعدی را کاهش دهد. مردم مبتلا به مشکلات سیستم تنفسی، شامل آسم، در هنگام قرار گرفتن تحت بیهوشی دچار آسیب پذیری بیشتری در مقابل لارنگواسپاسم هستند.
علائم لارنگواسپاسم حنجره و تشخیص آن
شناخت علائم لارنگواسپاسم به شما کمک میکند تا در لحظه بحرانی، آرامش خود را حفظ کرده و واکنش مناسبی نشان دهید. این علائم عبارتند از:
- احساس خفگی و تنگی نفس ناگهانی: بارزترین نشانه این وضعیت، ناتوانی ناگهانی در نفس کشیدن است.
- صدای سوتمانند (Stridor): هنگام تلاش برای نفس کشیدن، ممکن است یک صدای سوتمانند و بلند از گلوی شما شنیده شود.
- گرفتگی و کوفتگی صدا: پس از پایان لارنگواسپاسم، صدای فرد ممکن است گرفته یا ضعیف شود.
- احساس ترس و اضطراب شدید: این وضعیت به دلیل احساس خفگی، میتواند باعث ترس و نگرانی شدید شود.
- سرفههای شدید: فرد ممکن است برای پاک کردن راه هوایی خود، شروع به سرفه کردن کند.
- احساس بسته شدن گلو: فرد احساس میکند که گلویش به طور کامل بسته شده است.
- کبودی لبها یا صورت: در موارد نادر، اگر لارنگواسپاسم برای مدت طولانیتری ادامه یابد، کمبود اکسیژن میتواند منجر به کبودی خفیف شود.
- احساس درد یا سوزش در گلو: ممکن است قبل یا بعد از حمله لارنگواسپاسم، احساس سوزش یا درد در گلو وجود داشته باشد.
- افزایش ضربان قلب: به دلیل استرس و تلاش برای نفس کشیدن، ضربان قلب افزایش مییابد.
- تعریق: این نشانه نیز به دلیل استرس و واکنش بدن به کمبود موقت اکسیژن است.
درمان لارنگواسپاسم
در طول بروز لارنگواسپاسم فرد همیشه باید سعی کند تا آرامش خود را حفظ نماید. فرد نباید هوا را ببلعد یا سعی کند که حجم زیادی از آن را از طریق دهان به سینه بکشد. اضطراب میتواند سبب طولانیتر شدن اسپاسم و نیز باعث بروز علایمی شود که شدت اسپاسم را افزایش میدهند.
برخی تکنیکهای ساده که ممکن است اسپاسم را متوقف کنند عبارتند از:
• نفس خود را برای ۵ ثانیه حبس کنید و سپس به آرامی از راه بینی نفس بکشید. عمل بازدم را از طریق لبهای به هم فشرده انجام دهید. این کار را تا هنگام توقف اسپاسم ادامه دهید.
• یک نی را نصف کنید. در طول حملۀ اسپاسم لبها را دور نی کیپ کنید و فقط از طریق نی و نه از راه بینی، نفس بکشید. این تکنیک باعث کند شدن روند تنفس میشود و میتواند باعث آرام شدن تارهای صوتی گردد.
• بر یک نقطۀ خاص نزدیک گوشها فشار وارد کنید. این نقطه که به عنوان چوبخط لارنگواسپاسم شناخته میشود، میتواند به تارهای صوتی برای آرام شدن فشار وارد کند. نرمۀ گوش و درست بالای فک را در نظر بگیرید. فشار مورد نظر باید به حدی شدید باشد که تولید درد کند، و اگر کارآیی خود را نشان دهد میتواند سبب آرام گرفتن فوری علایم لارنگواسپاسم شود.
دیگر درمانهای لارنگواسپاسم بر علل اصلی بروز آن متمرکز میشوند. برای مثال، مردم دچار اختلالات اضطرابی ممکن است از مصرف داروهای ضد اضطراب یا روانشناسی سود ببرند. درمان اولسرها و کاهش شدت GERD نیز به طور بالقوه باعث توقف لارنگواسپاسم میشود.
مردمی که شبها مکرراً دچار لارنگواسپاسم میشوند ممکن است برای خوابیدن نیاز به استفاده از یک ماشین فشار مثبت مداوم راه هوایی (CPAP) داشته باشند. در برخی مواقع گفتار درمانی میتواند کمک کننده باشد، مشخصاً در هنگامی که وجود یک علت نورولوژیک مطرح است. وقتی سایر درمانها نتیجهبخش نباشند، استفاده از تزریق سم بوتولینوم (بوتاکس) میتواند سبب فلج تارهای صوتی و پیشگیری از حملات بعدی شود.
چه هنگامی باید به دکتر مراجعه کنیم
دکتر میتواند از مجموعهای از تستها برای تعیین علت لارنگواسپاسم استفاده کند. دکتر در عین حال پرسشهایی در مورد سبک زندگی، اضطراب، و اختلالات پیرامون اسپاسم مطرح میکند. تستهای گوارشی، CT اسکن سینوسها، تست آلرژی، و آزمون داروهای مختلف میتواند به روشن شدن علت کمک کند.
مردمی که دارای تاریخچۀ ابتلا به لارنگواسپاسم هستند باید قبل از قرار گرفتن تحت بیهوشی موضوع را به پزشک اطلاع دهند. اگرچه مورد بسیار نادری محسوب میشود، در هر صورت اگر لارنگواسپاسم پس از یکی دو دقیقه قطع نشود، یا اگر سبب بروز حالت ناخودآگاهی گردد، آن را باید به مثابۀ یک موقعیت اورژانسی پزشکی تلقی کرد و مورد درمان قرار داد.
پیشگیری از لارنگواسپاسم
با اصلاح سبک زندگی و رعایت برخی نکات ساده، میتوان به میزان قابل توجهی از تکرار لارنگواسپاسم پیشگیری کرد:
- مدیریت رفلاکس معده: اگر به رفلاکس معده مبتلا هستید، آن را جدی بگیرید. از خوردن غذاهای چرب، تند و اسیدی پرهیز کنید، به موقع شام بخورید و از داروهای تجویزی پزشک استفاده نمایید.
- کاهش استرس: تکنیکهای مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن و تنفس عمیق را در برنامه روزانه خود قرار دهید.
- رطوبترسانی: از دستگاههای بخور در منزل، به ویژه در اتاق خواب، استفاده کنید تا هوای محیط مرطوب بماند. نوشیدن آب کافی نیز برای هیدراته نگه داشتن تارهای صوتی ضروری است.
- پرهیز از محرکها: از سیگار کشیدن، قرار گرفتن در معرض دود، گرد و غبار، و مواد شیمیایی قوی خودداری کنید.
- خوردن و آشامیدن با دقت: هنگام غذا خوردن صحبت نکنید و با آرامش و دقت غذا بخورید تا از ورود اشتباه غذا به راه هوایی جلوگیری شود.
- تقویت عضلات تنفسی: انجام تمرینات تنفسی میتواند به تقویت عضلات تنفسی و بهبود کنترل شما بر آنها کمک کند.
- مشورت با پزشک: در صورت تکرار لارنگواسپاسم، حتماً به یک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) مراجعه کنید تا علت زمینهای آن تشخیص داده شود.
کلام آخر:
لارنگواسپاسم حنجره تجربهای ترسناک است، اما با دانش و آمادگی مناسب، میتوان با آن مقابله کرد. شناخت علائم، حفظ آرامش در لحظه بحران، و پیروی از راهکارهای پیشگیرانه، کلید مدیریت این وضعیت است. به یاد داشته باشید که سلامت حنجره و راه هوایی شما بسیار حیاتی است. با شنیدن به علائم بدن خود و مشورت با پزشکان متخصص، میتوانید کنترل کامل را در دست بگیرید و از یک زندگی سالم و بدون نگرانی لذت ببرید.