درمان گرفتگی صدا در طب سنتی

مامک هاشمی متخصص طب سنتی و استادیار دانشگاه علوم پزشکی ابن سینا در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه کلینیک ، درباره گرفتگی یا خشونت صدا اظهار کرد: این عارضه می‌تواند نشانه ابتلا به چندین بیماری مختلف باشد؛ به طور کلی اگر گرفتگی یا خشونت صدا بیشتر از ۲ هفته طول بکشد و به درمان‌های معمول جواب ندهد، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی ضروری است.

او بیان کرد: لارنژیت (التهاب حنجره) به گرفتگی‌ صدای ناشی از سرماخوردگی یا آلرژی گفته می‌شود؛ در طب رایج داروی شیمیایی خاص برای رفع گرفتگی صدا وجود ندارد، اما در طب سنتی مواد غذایی و گیاهان دارویی هستند که به رفع این مشکل کمک می‌کنند.

هاشمی افزود: افرادی که بر اثر سرماخوردگی یا آلرژی به گرفتگی صدا دچار شده‌اند، باید از نوشیدن آب یخ و نوشیدنی‌های خیلی سرد و همچنین مصرف انواع ترشی‌ها پرهیز کنند؛ مواد غذایی رطوبت بخش که دارای لعاب و روغن باشند هم به رفع خشکی حنجره و گرفتگی صدا کمک می‌کنند؛ از مواد غذایی مفید برای رفع گرفتگی صدا می‌توان به باقلا، اسفناج، کلم، گشنیز و شنبلیله اشاره کرد، بنابراین مصرف غذا‌هایی که حاوی این مواد هستند به مبتلایان به گرفتگی صدا پیشنهاد می‌شود.

گرفتگی صدا در تب سنتی

گرفتگی صدا در اثر التهاب یا اختلال در عملکرد تارهای صوتی ایجاد می‌شود. عواملی مانند:

• سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی
• خشکی گلو و کم‌آبی بدن
• فریاد زدن یا صحبت‌کردن بیش از حد
• استرس شغلی و فشار عصبی
• آلرژی‌ و رفلاکس معده
• آلودگی هوا و مصرف سیگار

بر اساس برخی پژوهش‌ها، حدود ۴۰٪ افراد بزرگسال سالانه حداقل یک‌بار دچار خشونت یا گرفتگی صدا می‌شوند.

طب سنتی معتقد است که گرفتگی صدا اغلب ناشی از غلبه سردی یا خشکی در ناحیه گلو، معده یا ریه است و درمان باید براساس تعدیل مزاج باشد.

درمان گرفتگی صدا در طب سنتی

طب سنتی ایرانی بر این باور است که گرفتگی صدا معمولاً به دلیل سردی، خشکی، التهاب و ضعف تارهای صوتی یا اختلال در عملکرد معده و ریه ایجاد می‌شود. به همین دلیل، روش‌های درمانی در این مکتب درمانی فقط روی علائم تمرکز نمی‌کنند، بلکه با اصلاح مزاج، رطوبت‌دهی به گلو، کاهش التهاب و تقویت سیستم تنفسی، به رفع ریشه‌ای مشکل کمک می‌کنند.

این روش‌ها اغلب بر پایه مواد طبیعی، دمنوش‌ها، بخورها و اصلاح تغذیه هستند و معمولاً بدون عوارض جانبی شدید، نتایج قابل توجهی ارائه می‌دهند. نکته مهم این است که بسیاری از این درمان‌ها هم اثر سریع دارند و هم در پیشگیری از بازگشت دوباره گرفتگی صدا مؤثرند.

در ادامه، روش ها کاربردی طب سنتی در گرفتگی صدا را معرفی می‌کنیم که می‌توانند ظرف چند روز اثر بگذارند:

1. عسل
   عسل در طب سنتی به‌عنوان مرطوب‌کننده، ضدالتهاب و نرم‌کننده قوی گلو شناخته می‌شود و مصرف روزانه آن همراه با آب ولرم و چند قطره لیموترش می‌تواند التهاب و خشکی تارهای صوتی را به‌سرعت کاهش داده و به باز شدن صدا کمک کند.
2. دمنوش به‌لیمو و زنجبیل
   این دمنوش به‌دلیل خواص گرم‌کننده زنجبیل و اثر آرام‌بخش به‌لیمو، باعث بهبود گردش خون در گلو، کاهش سردی، رفع فشار صوتی و تسکین التهاب می‌شود و نوشیدن آن دو بار در روز روند بهبود گرفتگی صدا را تسریع می‌کند.
3. بخور بابونه
   بخور بابونه با ایجاد رطوبت مستقیم روی تارهای صوتی و کاهش التهاب ناحیه گلو، یکی از مؤثرترین روش‌ها برای رفع خشکی و گرفتگی صدا است و انجام روزانه ده دقیقه بخور می‌تواند اثر فوری داشته باشد.
4. شربت خاکشیر
   خاکشیر به‌ویژه برای گرفتگی صدایی که همراه با گرمی، سوزش یا خشکی است کاربرد دارد و مصرف آن با آب خنک در صبح‌ها می‌تواند التهاب داخلی را کاهش داده و به باز شدن صدا کمک کند.
5. انجیر خیسانده در عسل
   این ترکیب محبوب طب سنتی با نرم‌کردن گلو، کاهش خشونت صدا و تقویت تارهای صوتی عمل می‌کند و مصرف چند عدد انجیر خیسانده در عسل در ابتدای روز نتیجه‌ بسیار رضایت‌بخشی دارد.
6. روغن‌مالی گلو با روغن بادام شیرین
   ماساژ گلو با روغن بادام شیرین شب‌ها قبل از خواب، خشکی و سفتی بافت‌های گلو را کاهش داده و به نرم شدن و بازیابی سریع صدا کمک می‌کند.
7. اصلاح تغذیه
   رعایت اصول تغذیه‌ای با مصرف غذاهای گرم و تر مانند سوپ جو، آش ساده، آب‌هویج و سکنجبین و پرهیز از مواد سرد، خشک و تحریک‌کننده مانند ماست ترش، دوغ، نوشیدنی یخ، فست‌فود و غذاهای تند، نقش بسیار مهمی در درمان سریع گرفتگی صدا دارد.

رهایی از گرفتگی صدا با ترکیبات بادام

این متخصص طب سنتی تأکید کرد: مصرف روغن بادام شیرین، شیره بادام و بادام‌جوش هم گرفتگی صدا را تسکین می‌دهد؛ بادام را می‌توان به شکل شیره بادام درآورد و آن را به سوپ یا آش اضافه یا با آن حریره درست کرد؛ برای تهیه شیره بادام افراد باید ۱۰ عدد بادام شیرین درختی را بشکنند سپس بادام‌ها را به مدت پنج دقیقه درون آب جوش بریزند و بلافاصله روی آنها آب سرد بریزند سپس آنها را پوست بکنند و بادام‌های پوست کنده شده را درون یک لیوان آب به مدت نصف روز خیس کنند، در انتها باید محتویات درون لیوان را درون مخلوط‌کن بریزند و این ترکیب را آنقدر هم بزنند تا همه بادام‌ها لِه شوند و آبی شیری رنگ از این ترکیب حاصل شود؛ بادام‌جوش هم ترکیبی است که از پودر بادام و آب جوش درست شده و در برخی شهر‌ها مصرف می‌شود.

او تصریح کرد: از دیگر مواد غذایی مفید برای رفع گرفتگی صدا مصرف پاچه گوسفند پخته و لِه شده است؛ افرادی که تمایل ندارند پاچه گوسفند را به این شکل مصرف کنند می‌توانند آب کله پاچه را میل کنند، آب کله پاچه برای افرادی که به سرفه‌های خشک یا گرفتگی صدای ناشی از خشکی دچار هستند، بسیار مفید است.

هاشمی گفت: گیاه پنیرک هم به رفع گرفتگی صدا کمک می‌کند؛ برای این منظور افراد باید آن را به طور کامل آسیاب کنند، سپس گیاه پنیرک پودر شده را به همراه کمی شکر داخل آب جوش بریزند و ترکیب حاصل را پس از ولرم شدن در طول روز به تدریج مصرف کنند؛ قدومه شیرازی از دیگر دانه‌های لعاب دار است که از آن می‌توان برای رفع گرفتگی صدا استفاده کرد؛ تخم کتان هم دانه روغنی و لعاب دار ی است که مصرف آن به مبتلایان به گرفتگی صدا پیشنهاد می‌شود؛ برای این منظور افراد باید تخم کتان را درون ظرفی دربسته محتوی آب جوش بریزند و ۱۰ دقیقه صبر کنند تا مخلوط حاصل ولرم شود، پس از ولرم شدن ترکیب، لعاب آن را به همراه دانه‌های کتان میل کنند یا تخم کتان را در ظرفی فلزی محتوی آب بریزند و چند دقیقه آن را حرارت دهند پس از ولرم شدن آن را مصرف کنند.

این متخصص طب سنتی اظهار کرد: عناب تازه و خشک هم به رفع گرفتگی صدا کمک می‌کند، عناب باید شیره کشی شده و از آن شربت درست شود؛ برای این منظور باید میوه‌های عناب را از شب تا صبح درون آب خیس کنید سپس میوه‌های عناب خیس شده را درون ظرف فلزی بریزید و ظرف را روی حرارت مستقیم با شعله ملایم قرار دهید؛ هنگامی که میوه‌های عناب در حال جوشیدن هستند، باید به کمک چنگال آنها را فشار دهید تا اینکه پوست و گوشت میوه‌ها از هسته‌ها جدا شود، سپس ترکیب حاصل را به خوبی هم بزنید تا گوشت میوه‌ها درون آب حل شود. در انتها مخلوط حاصل را باید با فشار از یک پارچه توری عبور دهید؛ برای اینکه شربت عناب قوام مناسب پیدا کند می‌توان مقداری شکر هم به آن اضافه کرد؛ شیره عناب برای افرادی که پس از تب به گرفتگی صدا دچار شده‌اند، مفید است.

او تصریح کرد: نشاسته هم نقشی موثر در رفع گرفتگی صدا دارد برای این منظور نشاسته باید در آب سرد حل شود سپس ظرف محتوی نشاسته حل شده را روی منبع حرارتی مانند سماور بگذارید تا نشاسته دَم بکشد و لعاب بیندازد، لعاب نشاسته برای مبتلایان به گرفتگی صدا به ویژه افرادی که خلط غلیظ و چسبنده دارند، بسیار مفید است؛ برای داشتن ترکیب قوی‌تر می‌توان نشاسته را به همراه شیره بادام، پنیرک یا لعاب تخم کتان میل کرد.

مهم‌ترین خواص شیره بادام

هاشمی درباره خواص شیره بادام بیان کرد: شیره بادام ماده‌ای رطوبت بخش با مزاج معتدل است که علاوه بر رفع گرفتگی صدا، در تقویت عمومی بدن و مغز هم مفید است؛ مصرف شیره بادام به افرادی که به سوء مزاج خشک مبتلا هستند، پیشنهاد می‌شود؛ شیره بادام را می‌توان به سوپ یا آش اضافه یا آن را به همراه پنیرک، لعاب نشاسته و شیره عناب میل کرد.

این متخصص طب سنتی ادامه داد: امروزه در بازار قرص‌های مکیدنی که حاوی شیرین بیان و پنیرک هستند، موجود است؛ مصرف این قرص‌ها به رفع گرفتگی صدا کمک می‌کند. پاکت یا ساشه‌هایی هم وجود دارد که درون آن‌ها با بِه‌دانه، صمغ عربی و مواد لعاب‌دار دیگر پُر شده است؛ اگر محتویات درون این پاکت‌ها داخل آب جوش ریخته شود لعابی حاصل می‌شود که این لعاب را باید در طول روز به تدریج مصرف کرد.

خوراکی‌های ممنوع برای مبتلایان به گرفتگی صدا

او بیان کرد: افرادی که به گرفتگی صدا ناشی از خشکی دچار هستند باید از مصرف مواد غذایی با مزاج گرم و خشک مانند دمنوش آویشن پرهیز کنند؛ اگر این دمنوش چند بار در طول روز میل شود، خشکی گلو و سینه شدت پیدا می‌کند.

هاشمی افزود: بِه‌دانه هم از دیگر دانه‌های لعاب دار مفید برای رفع گرفتگی صدا است؛ برای این منظور بِه‌دانه باید درون آب جوش ریخته شود تا لعابی از آن به دست آید؛ افراد برای بهبود گرفتگی صدا می‌توانند دانه‌های بِه را در طول روز داخل دهان خود بگذارند؛ دانه‌های بِه در ترکیب با بزاق دهان لعابی ایجاد می‌کند که این لعاب در رفع خشکی گلو و سینه موثر است؛ دانه‌های بِه سرفه‌های تحریکی ناشی از خشکی گلو را هم رفع می‌کند، بنابراین افرادی که موقع خواب به این سرفه‌ها دچار می‌شوند باید چند دانه بِه را درون دهان خود بگذارند و آن‌ها را بمکند.

او یادآوری کرد: کودکان دچار گرفتگی صدا که تمایلی به مصرف دانه‌های لعاب دار مانند بِه‌دانه، تخم کتان و قدومه شیرازی ندارند و والدین این کودکان می‌توانند این دانه‌ها را درون یک لیوان آب جوش بریزند، سپس ترکیب حاصل را صاف کنند تا آب ژله‌ای مانند از آن باقی بماند؛ این آب را می‌توان در طول روز به تدریج به کودک داد تا گرفتگی صدای او بهبود پیدا کند.