رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی |

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی موضوعات  این مقاله هستند

چه عواملی باعث بروز مشکل بلع غذا می‌شوند؟

• دلایل ایجاد مشکل بلع
• گونه‌های مختلف اختلال در بلع
• علایم اختلال بلع
• تشخیص اختلال در بلع
• درمان اختلال بلع

منظور از مشکل بلع، ناتوانی در بلعیدن آسان و ایمن غذا و مایعات و انتقال آن از دهان به معده است.

افرادی که دچار مشکل بلع هستند، امکان دارد در هنگام فرو بردن غذا یا نوشیدنی دچار خفگی شوند و غذا در گلوی آنها بپرد.

نام علمی این مشکل دیسفاژی (Dysphagia) یا “دشواری در بلع” است.

این مشکل همیشه هم نشان‌دهنده وجود اختلال در سلامتی نیست.

در حقیقت، این احتمال وجود دارد که مشکل بلع یک اختلال موقت باشد و به خودی خود رفع شود.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

عوامل بروز اختلال بلع

بر اساس تحقیقات موسسه ملّی مطالعات ناشنوایی و دیگر اختلالات ارتباطی، ۵۰ جفت ماهیچه و عصب در فرایند بلع درگیر هستند.

به عبارت دیگر، این امکان وجود دارد که دشواری در بلع از بروز اختلالات دیگری در برخی ماهیچه‌ها و اعصاب ناشی شده باشد.

شماری از اختلالات مرتبط با بروز مشکل بلع عبارتند از:

• مشکل بلع غذا در سکته مغزی :
  

  این موضوع اصلی ترین موضوعی هستش که توسط تیم ما قابل درمان هستش

• بازگشت اسید معده به مری:

نشانه‌های رفلاکس یا بازگشت اسید زمانی مشاهده می‌شوند که محتویات معده به مری برگشت می‌خورند.

این مسأله باعث بروز درد معده و آروغ(باد گلو) می‌گردد.

• سوزش معده یا سوزش سر دل:
  سوزش معده نوعی احساس سوزش در سینه است که اغلب با احساس تلخ شدن دهان و گلو همراه می‌باشد.
  در این جا می‌توانید راه‌های تشخیص، درمان و پیشگیری از سوزش معده را جستجو نمایید.
• اپیگلوتیت یا التهاب اپیگلوت:
  اپیگلوتیت مشکلی مرتبط با بافت‌ ملتهب در اپیگلوت است.
  این مشکل به طور بالقوه می‌تواند خطر جانی در پی داشته باشد.
  این بیماری جزء موارد فوریت‌های پزشکی به شمار می‌آید و در صورت مشاهده باید فوراً تحت مراقبت پزشکی قرار گیرد.
• گواتر: ت
  یروئید غده‌ای است که در گردن انسان و در زیر جوزک (سیب آدم) قرار دارد. بیماری التهاب این غده را گواتر می‌نامند.
• التهاب مری یا ازوفاژیت:
  این مشکل ممکن است توسط رفلاکس اسید معده یا برخی داروها ایجاد شود.

• سرطان مری:
  این سرطان زمانی اتفاق می‌افتد که یک تومور سرطانی یا بدخیم در بافت داخلی مری رشد می‌کند. این تومور موجب بروز اختلال در بلع می‌شود.
• سرطان معده:
  این سرطان هنگامی بروز می‌کند که سلول‌های سرطانی در بافت داخلی معده تشکیل شده باشند. از آن جا که تشخیص و ردیابی سرطان معده ساده نیست، غالباً در مراحل پیشرفته قابل تشخیص است.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

• تبخال مری:
  این عفونت توسط ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱(HSV-1) به وجود می‌آید.
  تبخال مری می‌تواند موجب درد سینه و دشواری در بلع شود.

• تبخال‌های متناوب:
  این تبخال، که گاهی تبخال دهانی هم خوانده می‌شود، نوعی عفونت دهانی است که توسط ویروس تبخال در ناحیه دهانی به وجود می‌آید.
• گرهک تیروئیدی یا ندول‌های تیروئیدی:
  گرهک تیروئیدی توده‌ای است که در غده تیروئید پیدا می‌شود. این توده ممکن است جامد باشد یا این که پر از آب باشد.
  توده‌ها هم به صورت تکی و هم به صورت خوشه‌ای در تیروئید ایجاد می‌شوند.

• مونو نوکلئوز عفونی یا بیماری بوسه:
  این مشکل، که گاه به اختصار مونو هم نامیده می‌شود، به گروهی از علایم اشاره دارد که توسط ویروس اپشتن بار (EBV) به وجود می‌آید.
• مارگزیدگی:
  هر گاه کسی توسط مار سمی گزیده شود، باید فوری تحت درمان قرار بگیرد. حتی گاز مارهای غیرسمی هم می‌تواند منجر به واکنش‌های آلرژیک یا عفونت شود.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

انواع  مختلف اختلال در بلع

عمل بلع در چهار مرحله انجام می‌گیرد: دهانی اولیه، دهانی، حلقی و مروی.

مشکلات مرتبط با بلع را می‌توانیم به دو دسته خلاصه کنیم: دهانی-حلقی(که شامل سه مرحله نخست بلع است) و مروی.

مشکلات دهانی-حلقی

مشکل بلع دهانی-حلقی توسط اختلالات عصبی و ماهیچه‌ای در گلو اتفاق می‌افتد.

اختلالات مذکور ماهیچه‌ها را تضعیف کرده و فرد را در عمل بلع دچار مشکل می‌کند،

به طوری که هر مرتبه از بلع با پریدن غذا در گلو یا انسداد گلویی همراه است.

عوامل مشکلات دهانی-حلقی بیماری‌هایی هستند که بیشتر سیستم عصبی را مورد حمله قرار می‌دهند.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

برخی از این بیماری‌ها عبارتند از:

• سختاک یا التهاب مضمن
• بیماری پارکینسون
• آسیب‌دیدگی اعصاب در جریان جراحی یا پرتو درمانی
• سندروم پس از فلج اطفال

علاوه بر موارد فوق، مشکل بلع دهانی-حلقی ممکن است به دلیل سرطان مری یا سرطان‌های سر و گردن روی بدهد.

همچنین، ممکن است که این بیماری ناشی از انسداد بخش بالایی گلو ، حلق یا  آن دسته از کیسه‌های حلقی باشد که غذا را جمع می‌کنند.

مشکلات مروی

اختلال بلع مروی مربوط به احساس انسداد غذا در گلو است. دلایل عمده این مشکل عبارتند از:

• اسپاسم‌هایی که در بخش پایینی مری روی می‌دهند، مانند: اسپاسم‌های پخش‌شده یا عدم توانایی عضلات اسفنکتر مروی در بازگشت به حالت استراحت
• تنگ بودن مری که ناشی از باریکی بیش از حد حلقه مری است
• باریک شدن مری به دلیل رشد تومورها یا زخم
• ورود اشیای خارجی کوچک به درون مری یا گلو
• متورم شدن مری یا باریک شدن آن بر اثر التهاب یا رفلاکس
• بافت زخمی در مری که به دلیل التهاب مضمن یا پس از پرتو درمانی ایجاد شده.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

تشخیص اختلال بلع

اگر گمان می‌کنید که دچار اختلال بلع هستید، علایم مشخصی وجود دارند

که وجود آنها در کنار سختی در فرو بردن غذا می‌تواند نشانه ابتلای شما به این اختلال باشد.

این علایم شامل موارد زیر می‌شود:

• ریزش آب دهان
• صدای دورگه یا خس‌خس کردن
• احساس فرو رفتن اشیاء در گلو
• استفراغ و برگشت غذای بلعیده‌ شده به درون دهان
• کاهش وزن غیر منتظره
• سوزش معده یا سوزش سر دل
• سرفه کردن یا پریدن غذا در گلو هنگام بلعیدن غذا و نوشیدنی
• احساس درد در حین بلع
• مشکل در جویدن غذای جامد

علایم فوق ممکن است باعث شوند که فرد از غذا خوردن بپرهیزد، تعداد وعده‌ها را کم کند یا اشتهایش را از دست بدهد.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

بچه‌هایی که مشکل بلع دارند، احتمالاً علایم زیر را از خود نشان می‌دهند:

• از خوردن برخی غذاهای خاص سر باز می‌زنند
• غذا یا نوشیدنی از لب و دهان آنها ریخته می‌شود
• غذا را هنگام صرف وعده‌ها به دهان بازمی‌گردانند یا استفراغ می‌کنند
• نفس کشیدن در حین صرف غذا برایشان دشوار است
• بدون این که بخواهند کاهش وزن دارند

راه‌ها و روش‌های شناسایی اختلال در بلع

درباره علایم مشکوک بیماری و زمان آغار آنها با پزشک خود صحبت کنید.
پزشک شما ابتدا با مشاهده حفره دهان وجود هرگونه علامت غیر عادی و ورم را بررسی خواهد کرد.
البته آزمایش‌های تخصصی بیشتری برای یافتن علت اصلی وجود دارد، که یکی از آنها عکس‌برداری با اشعه ایکس است.

استفاده از X-ray برای تشخیص

از این روش برای ناهنجاری در بخش داخلی مری و نیز برای بررسی انسداد مری استفاده می‌شود.

در هنگام این نوع معاینه، فرد بیمار مایعی را می‌بلعد یا از نوعی قرص مخصوص استفاده می‌کند

که رنگ آن به نور دستگاه اشعه‌خوان حساس است و آن را نشان می‌دهد.

در این جا، پزشک به مشاهده عکس می‌پردازد تا از این طریق کیفیت کارکرد مری را کنترل کند.

این کار به یافتن ضعف‌ها و نیز موارد غیر عادی کمک شایانی می‌نماید.

ویدیوفلوروسکوپی بلع یک روش معاینه رادیولوژیک است که از نوعی تکنولوژی اشعه ایکس به نام فلوروسکوپی بهره می‌جوید.

این آزمایش توسط یک متخصص آسیب‌شناسی گفتار انجام می‌شود. فلوروسکوپی مراحل دهانی، حلقی و مروی بلع را نمایش می‌دهد.

در طول این روش معاینه، فرد باید موادی مانند پوره و غذای جامد و اقسام نوشیدنی‌ها را ببلعد.

این کار پزشک را کمک می‌کند تا به دقت به بررسی فرو بردن غذا و نوشیدنی در نای بپردازد.

پزشک‌ها از این اطلاعات برای تشخیص ضعف ماهیچه یا اختلال کارکرد آن بهره می‌جویند.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

روش درمان اختلال در بلع

برخی از انواع اختلالات بلع غیرقابل پیشگیری هستند و اقدام برای درمان آنها ضروری به نظر می‌رسد.

یک کارشناس آسیب‌شناسی گفتار به ارزیابی فرایند بلع می‌پردازد و از این راه اختلال آن را تشخیص می‌دهد.

هنگامی که بررسی و ارزیابی کامل شد،

احتمالاً آسیب‌شناس موارد زیر را پیشنهاد خواهد کرد:

• اصلاح و تغییر رژیم غذایی
• تمرین‌های مخصوص حلق و دهان به منظور تقویت ماهیچه‌ها
• راهکارهای جبرانی بلع
• روش‌های اصلاحی وضعی که بیمار باید در حین بلع آنها را دنبال کند.

با وجود این‌ها، اگر مشکلات بلع ادامه پیدا کنند، منجر به سوءتغذیه و کمبود شدید آب بدن بیماران می‌شوند،

مخصوصاً بیماران بسیار جوان و نیز افراد مسن بیشتر دچار چنین مشکلاتی خواهند شد.

عفونت‌های متناوب تنفسی و ذات‌الریه استنشاقی هم در طول این بیماری محتمل هستند.

تمامی این مشکلات جدی و حتی مرگبار هستند و به طور قطع باید درمان شوند.

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی

اگر اختلال بلع ناشی از تنگی مری باشد، ممکن است از روشی به اسم “اتساع مری” برای باز کردن یا بزرگ کردن مری استفاده شود.

طبق این روش، باید یک کیسه هوا در مری جای داد تا موجب عریض شدن مری شود که این کیسه بعداً برداشته خواهد شد.

اگر شاهد رشد غیرمعمول توده در مری باشیم، ممکن است که برای برداشتن آن به عمل جرّاحی متوسل شویم.

ممکن است از جراحی برای برداشتن بافت زخمی هم استفاده شود.

اگر فرد دارای مشکل ریفلاکس یا زخم معده باشد، ممکن است که پزشک‌ها برای درمان داروهایی را تجویز نمایند

و یا فرد را به پیروی از یک رژیم مخصوص بیماران دارای ریفلاکس تشویق کنند.

در مواردی که مشکل بلع حاد است، احتمالاً بیمار در بیمارستان بستری شود و از طریق لوله تغذیه نماید.

این لوله مخصوص از راه مری و دهان مستقیماً به درون معده هدایت می‌شود.

رژیم‌های غذایی اصلاح‌شده احتمالاً تا زمان بهبود اختلال باید رعایت شوند.

این رژیم از کمبود شدید آب و سوء تغذیه در فرد جلوگیری می‌کند.

منبع این مفاله

رفع مشکل بلع در سکته مغزی | درمان مشکل بلع بعد از سکته مغزی