ALS “اسکلروز جانبی آمیوتروفیک” یک بیماری عصبی پیشرونده است که در آن سلول‌های عصبی‌ای که وظیفه کنترل حرکت ماهیچه‌ها را برعهده دارند

درگیر می‌شوند. این بیماری منجر به تحلیل تدریجی و مرگ نورون‌های حرکتی که در مغز، ساقه‌ی مغزی و نخاع قرار دارند، می‌شود.

هنگامی که این سلول‌های عصبی از بین می‌روند مغز دیگر نمی‌تواند حرکات عضلانی را شروع یا کنترل کند.

در نتیجه ماهیچه به تدریج ضعیف می‌شود. هنگامی که سلول های عصبی ساقه ی مغزی درگیر می‌شوند،

عضلاتی که در گفتار و بلعیدن (خوردن) نقش دارند، آسیب می بینند.

ALS تنها نورون‌های حرکتی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و اثر قابل توجهی بر ذهن فرد، شخصیت، هوش و حافظه نمی‌گذارد

و خودآگاهی فرد تغییری نمی‌کند. حواس بینایی، بویایی، لامسه، شنیداری و چشایی نیز دست نخورده باقی می‎ماند.

اختلال بلع و نکاتی که باید بدانید| علائم اختلال بلع

ALS پیشرونده است، به این معنی که به تدریج در طول زمان علائم آن بدتر می‌شود.

میزان پیشرفت بیماری از یک فرد به فرد دیگر متفاوت است.

میانگین طول عمر فرد بعد از تشخیص، ۲ الی ۵ سال گزارش شده است.

این بیماری معمولا افراد بین ۴۰ تا ۷۰ ساله را هدف می گیرد.

عامل به وجود اورنده ی ALS چیست؟

علت خاص و عوامل خطرزایی برای بروز این بیماری شناخته نشده است.

اگرچه ALS به طور رایج وراثتی نیست، دانشمندان به تازگی نشان داده‌اند

که ALS ممکن است در نتیجه برخی از تبدیلات ژنتیکی باشد.

اسکلروز جانبی آمیوتروفیک/ ALS

مشکلات گفتار و بلع این بیماران :

مشکل در برقراری ارتباط با دیگران و مشکل در خوردن و نوشیدن از جمله علائمی است

که افراد مبتلا به این بیماری تجربه می کنند. با پیشرفت این بیماری، عضلات ناحیه ی دهان و گلو

به علت آتروفی(کاهش حجم و اندازه ی عضله) یا اسپاسیتی(کاهش کنترل و دامنه‌ی حرکت ناشی از سفتی عضلات)

تضعیف می‌شوند. این تغییرات روی جنبه های مختلفی از گفتار و خوردن تاثیر می‌گذارد.

مشکلات گفتاری:

تحلیل نورون‌های حرکتی در ساقه ی مغز ابتدا بر توانایی شخص در صحبت با صدای بلند(رسا) و واضح تاثیر می گذارد.

در نهایت، این وضعیت مانع صحبت کردن و صداسازی فرد می شود.

میزان پیشرفت مشکلات گفتاری در این بیماران از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

با این حال، در نهایت هر فرد مبتلا، درجاتی از این مشکلات را تجربه میکند.

مشکلات گفتاری این افراد ممکن است به دلیل اختلال در توانایی های آن ها در موارد زیر باشد:

۱٫تولید صحیح صداها(به دلیل مشکلات ساختاری)

۲٫گرفتن یک دم(نفس) مناسب برای گفتار که منجر به کاهش بلندی صدای گفتاری فرد می شود.

۳٫ حفظ آهنگ طبیعی گفتار، که به دیگران در فهمیدن پیام مورد نظر فرد کمک می کند.

میزان پیشرفت مشکلات گفتاری در این بیماران از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

با این حال، در نهایت هر فرد مبتلا، درجاتی از این مشکلات را تجربه می‌کند.

برخی از اولین نشانه های این بیماری در گفتار شامل:

۱٫ پرخیشومی(تودماغی) شدن کیفیت صدا یا تغییر صدای فرد

۲٫ دشواری در تلفظ کلمات به دلیل ضعف، سفتی یا گرفتگی عضلات گفتاری

۳٫ نداشتن حجم تنفسی کافی برای صحبت کردن که در نتیجه باعث بریده بریده حرف زدن فرد می‌شود

۴٫ کاهش بلندی صدای گفتاری فرد(در موارد شدید بلندی به حدی کاهش می یابد که صدای فرد قابل شنیدن نیست)

هنگامی که عضلات مسئول تنفس ضعیف میشوند، صبحت کردن با صدای بلند و واضح که

به اندازه ی کافی برای درک گفتار فرد لازم است، سخت می‌شود.

مشکلات بلع:

چون عضلات مشترکی در گفتار و خوردن ونوشیدن نقش دارند، در نهایت هر فرد مبتلا به ALS، مشکلات بلعیدن را نیز تجربه می‌کند.

فرد بیمار ممکن است تغییراتی در جویدن و بلعیدن را تجربه کند که در ابتدا، کنترل (جویدن و بلعیدن)

غذاهایی که از مواد جامد و سفت تشکیل شده اند، دشوار است.

اما با گذشت زمان، بلعیدن غذا به صورت پوره شده و حتی بزاق دهان نیز برای فرد دشوار می‌شود.

فرد مبتلا به ALS به راحتی خسته می شود، و آنها ممکن است انرژی کافی برای خوردن یک وعده ی غذایی کامل را نداشته باشند.

همه‌ی این عوامل باعث می‌شود که فرد تغذیه مناسبی نداشته باشد و موجب کاهش وزن بیمار می‌گردد.

گفتار درمانی و بیماری ALS 

آسیب‌شناس گفتار و زبان(SLP) کسی است که به طور حرفه‌ای برای ارزیابی و درمان

مشکلات گفتاری و بلع افراد مبتلا به ALS آموزش دیده است.

متخصص گفتار درمانی عضو جدایی‌ناپذیر از کلینیک چندرشته ای ALS است.

به عنوان بخشی از تیم کلینیک، او رویکردهایی را برای برخورد با مشکلات گفتاری و بلع و

همچنین تغییرات شناختی(استدلال و پردازش اطلاعات) ارائه می دهد، که در نتیجه این بیماری اتفاق میافتد.

گفتار درمانگر همچنین ابزارها و تکنیک‌هایی را برای کمک به برقرای ارتباط و حفظ تغذیه ی مناسب توصیه می‌کند

و آموزش‌هایی را به صورت مداوم برای شما و خانواده تان در ارتباط با نیازهای فعلی و آینده تان فراهم می‌کند.

هدف اصلی از گفتار درمانی در درمان ALS، حفظ توانایی برای یک ارتباط موفق که موجب بهبود یا حفظ کیفیت زندگی می‌شود.

نویسندگان:
رویا حیدریان – آسیب شناس گفتاروزبان و دکتر فرهاد ترابی نژاد – استادیار گروه گفتاردرمانی دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران

منابع:www.asha.org

www.massgeneral.org

سلامت نیوز