اختلال یکپارچگی حسی چیست؟ و چگونه درمان می شود؟
اختلال یکپارچگی حسی چیست؟ | درمان یکپارچگی حسی در کودکان
اختلال یکپارچگی حسی چیست؟ | درمان یکپارچگی حسی در کودکان از طریق کاردرمانی تخصصی
اختلال یکپارچگی حسی چیست؟
تعریف اختلال بکپارچگی حسی
سیستم عصبی اطلاعات را از طریق حواس دریافت و پردازش میکند.
به این فرایند یکپارچگی حسی میگویند.
اختلال در یکپارچه سازی حسی بدین معناست که این فرایند بهدرستی کار نمیکند.
این حالت گاهی اوقات اختلال پردازش حسی یا SPD نیز نامیده میشود.
به عنوان مثال، اگر فرایند حس لامسه با اختلال روبرو شود،
ممکن است شخص نسبت به تماس فیزیکی واکنش شدید یا ضعیف نشان دهد.
اگر پردازش پیامهای حسی ماهیچهها دچار اختلال شود، ممکن است تواناییهای حرکتی نیز با اختلال روبرو گردد.
کودک مبتلا به اختلال یکپارچه سازی حسی ممکن است توانایی واکنش مناسب به نور یا صدا را نداشته باشد.
این اختلال ممکن است یک یا چند حواس را درگیر کند.
دکتر ای جین آیرس[۱]، چهره پیشتاز در بررسی این اختلال، این حالت را به یک ترافیک عصبی تشبیه میکند که مانع از رسیدن اطلاعات حسی به مقصد مورد نظر میگردد.
کودکان مبتلا به اختلال یکپارچگی حسی، مشکل هوشی ندارند،
ولی اگر به آنها کمک نشود، این اختلال مانع از موفقیت تحصیلی آنها خواهد شد.
علاوه بر این ممکن است فشار ناشی از این شرایط به اضطراب، افسردگی یا مشکلات رفتاری ختم شود.
ممکن است علائم این اختلال با بیشفعالی اشتباه گرفته شود و به همین علت معاینه صحیح کودکان به منظور مداوای صحیح آنها، بسیار حائز اهمیت است.
اختلال یکپارچگی حسی | درمان یکپارچگی حسی در کودکان
عوامل اختلال یکپارچگی حسی | درمان یکپارچگی حسی در کودکان
عوامل اختلال یکپارچگی حسی شناخته شده نیستند.
ممکن است عوامل محیطی و ژنتیکی هردو به این اختلالات منجر شود.
ملاحضات درمانی در یکپارچگی حسی
با کاردرمانیمیتوان به کودک کمک کرد تا چالشهای پیش رویش را مدیریت کند.
شیوه اساسی درمان به این صورت است که کودک را با چالشهای حسی که به تدریج بر سختی آنها افزوده میشود، روبرو کنیم.
سایر اقدامات درمانی نیز بسته به اهداف مدنظر کودک و والدینش مفید خواهد بود.
ملاحضات تکاملی اختلال یکپارچگی حسی | درمان یکپارچگی حسی در کودکان
اختلال یکپارچگی حسی ارتباط خیلی جدی با سایر مشکلات تکاملی ندارد.
نگاه به آینده کودکان دارای اختلال یکپارچگی حسی
اگر به کودکان کمک کنیم تا مشکلات حسی خود را مدیریت کنند، در این صورت با هیچگونه مشکل غیرقابل حلی روبرو نخواهیم شد.
البته بزرگسالانی که بیماری آنها تشخیص داده نشده یا مورد درمان قرار نگرفته اند،
احتمالاً در طول زندگیشان با مشکلات ناشی از آن دست و پنجه نرم کرده و با کمآموزی یا افسردگی روبرو شدهاند.
ممکن است بسیاری از اختلالات تکاملی عصبی بطور همزمان در فرد وجود داشته باشند ولی هرکدام نیازمند روش درمانی مختلفی است.
تصویر بالا همپوشانی این اختلالات را نشان میدهد.
برای مشاهده سایر اختلالات لطفاً از لیست کشویی ( و مقالات) استفاده کنید.
اختلال یکپارچگی حسی چیست؟| درمان یکپارچگی حسی در کودکان
اختلال یکپارچگی حسی (SID) با بقول معروف اختلال پردازش حسی (SPD)،
یک اختلال عصبی است که از ناتوانی مغز در یکپارچگی سازی برخی اطلاعات دریافتی از سیستم حسی بدن، ناشی میشود.
دراین حالت شخص نسبت به رویدادهای عادی، واکنش شدیدی نشان میدهد.
شدت و چگونگی عکس العمل در اشخاص مختلف، متفاوت است.
کودکان ممکن است فوق حساس باشند ( یعنی به محرکها واکنش شدید نشان دهند)
یا اینکه تقلیل حساسیت داشته باشند (یعنی به محرکها واکنش ضعیف نشان دهند)،
که این عامل میتواند باعث اجتناب کودک از انجام یک فعالیت شود.
اشخاص ممکن است در یک، چند یا تمام اندامهای حسی خود مشکل داشته باشند.
شدت ابتلای برخی افراد آنقدر ضعیف است که به زحمت میتوان متوجه اختلال در آنها شد،
در حالی که برخی دیگر چنان از این نظرآسیب دیدهاند که در فعالیت های روزانه خود نیز با مشکل روبرو هستند.
علائم اختلال یکپارچگی حسی چیست؟
مشکلات متداول– مشکلاتی که ممکن است نشانه اختلال در پردازش اطلاعات مربوط به سیستم حواس هفتگانه باشد:
لامسه:
مشکلات مرتبط با حس لامسه:
حساسیت به بافت و برچسب البسه، بیزاری از شانه کردن یا شستشوی موها، عکسالعمل تند نسبت به تماس ناگهانی، حساسیت غیر عادی نسبت به گرما یا سرمای شدید.
بصری: مشکلات مرتبط با حسی بینایی:
دستپاچگی در محیطهای شلوغ (از نظر بصری)، تمرکز روی جزئیات ریز تصویر و از دست دادن کلیت آن، گم کردن مکرر محل نوشتههای تخته سیاه هنگام کپی برداری.
شنیداری: مشکلات مرتبط با حس شنوایی:
کم طاقت بودن در مقابل هرگونه صدا و اظهار اینکه صدا باعث گوشدرد یا سردرد او میشود، یا اینکه به نظر میرسد توانایی درک صوت را ندارد.
با شنیدن نامش پاسخی نمیدهد.
زبانی: مشکلات مربوط به حس چشایی و بافتی:
ایرادگیر یا حساس به نوع غذا با اولیتهای غذایی مشخص و محدود.
علاقه احتمالی به لیسیدن، چشیدن یا جویدن اشیاء غیرخوراکی. بیمیلی به خمیردندان و مسواک زدن دندانها
اختلال یکپارچگی حسی | درمان یکپارچگی حسی در کودکان
بویایی: مشکلات مربوط به حس بویایی:
آشفته شدن با بوی غذا، بوی دستشویی یا بوی عطر، یا عدم توجه به بوی ناخوشایند و نامطبوع و یا عدم توانایی در تمیز دادن بوها و رایحهها از هم.
دهلیزی: مشکلات مربوط به حس حرکت:
اجتناب از وسائل و تجهیزات پارک بازی. ترس از ارتفاع. یا علاقه شدید به تجارب حرکتی خصوصاً از نوع سریع یا گردشی آن. هیجان طلبی.
حس وضعیت: مشکلات مربوط به حس وضعیت قرارگیری بدن:
مشکل در درک موقعیت بدن نسبت به سایر اشیاء و بیدست و پا به نظر رسیدن و برخورد با اشیاء. قضاوت نادرست در مورد وزن یک شئ.
علاوه بر اینها، رفتارها و خصایص کلی بسیاری وجود دارند که با SID در ارتباط هستند،
مانند: آشفتگی، خشم، پرخاشگری، اعتماد به نفس پایین،
مشکل داشتن برای استراحت یا خواب و عدم هماهنگی با خود، دیگران و محیط.
عوامل اختلال یکپارچگی حسی | درمان یکپارچگی حسی در کودکان
به هم ریختگی های عصبی که به SID منجر میشود، به سه طریق روی میدهد:
مغز پیامها را دریافت نمیکند، زیرا اتصال یکی از نورونها قطع شده است؛
پیامهای حسی به صورت پایدار دریافت نمیشوند؛
یا اینکه دریافت پیامهای حسی پایدار است ولی به شکل صحیح با سایر پیامهای حسی هماهنگ نمیشود
و در نتیجه به خروجیهای حرکتی، گفتاری و احساسی نامطلوب منجر میگردد.
نحوه تشخیص اختلال یکپارچگی حسی | درمان یکپارچگی حسی در کودکان
SID معمولاً در اوایل دوران کودکی یا بلوغ در افراد دیده میشود ،
اما ممکن است در تمام طول زندگی شاهد آن باشیم.
سنجش افراد را میتوان به یک پزشک فیزیکی یا کاردرمان ماهر سپرد.
این سنجش معمولاً شامل آزمایشات استاندارد و مشاهدات ساختاری عکسالعمل ها است.
اطلاعات کسب شده از والدین و سایر متخصصین نیز به طور دقیق توسط پزشک تجزیه و تحلیل میشود.
درمان اختلال یکپارچگی حسی چیست؟|درمان یکپارچگی حسی در کودکان
راه درمان اصلی این اختلال، معالجه یکپارچگی حسی است که توسط متخصص کاردرمانی انجام میشود
. این معالجه از چهار اصل پیروی میکند
- چالشهای کاملاً مناسب( کودک باید بتواند با موفقیت چالشهایی را که با فعالیتهای بازیگونه به وی ارائه شده، انجام دهد.)
- تطبیق دادن عکسالعمل ( کودک با استراتژیهای جدید و مفید، رفتار خود را با چالشهای ارائه شده تطبیق میدهد.)
- درگیری فعال ( کودک تمایل به انجام فعالیتها دارد، زیرا آنها را سرگرمکننده میبیند.)
- راهنمایی کودک ( برای شروع فرایند درمان، اولویتهای کودک در همان جلسه در نظر گرفته میشود.)
هدف، انگیزه دادن و ایجاد تغییرات است به گونهای که سیستم عصبی بتواند اطلاعات حسی را پردازش کند،
اما باید توجه داشته باشیم که فشار بیش از حد باعث دلزدگی فرد یا خستگی حسی خواهد شد.
میتوان از یک ”رژیم حسی“ نیز بهره گرفت،
یعنی یک برنامه با فعالیتهای روزانهای که هدف آن بالا بردن حس نیاز در سیستم عصبی فرد باشد.
1 نظر در “اختلال یکپارچگی حسی چیست؟ و چگونه درمان می شود؟”