ناروانی طبیعی گفتار چیست؟ علائم ناروانی طبیعی گفتار در کودکان و درمان آن

آیا تا به حال هنگام صحبت کردن مکث‌های ناخواسته، تکرار کلمات یا کشیدن صداها را تجربه کرده‌اید؟ شاید این نگرانی برایتان پیش آمده باشد که آیا این نشانه‌ها طبیعی هستند یا به اختلال گفتاری جدی‌تری اشاره دارند. حقیقت این است که ناروانی طبیعی گفتار، بخشی عادی از فرآیند تکامل زبان است که بسیاری از کودکان و حتی بزرگسالان آن را تجربه می‌کنند. در این مقاله، ما به طور کامل به این پدیده می‌پردازیم، تفاوت آن را با لکنت زبان روشن می‌کنیم و نکات ارزشمندی را برای مواجهه با آن ارائه می‌دهیم. با ما همراه باشید تا به تمام سوالات شما پاسخ دهیم و آرامش خاطر را به شما هدیه کنیم.

ناروانی طبیعی گفتار چیست؟

ناروانی طبیعی گفتار به وضعیتی گفته می‌شود که در آن فرد هنگام صحبت کردن با مشکلاتی مانند توقف های غیرارادی، تکرار صداها یا کلمات، و کندی یا شتاب غیرمعمول در گفتار مواجه می‌شود. برخلاف اختلالات شدید گفتاری، ناروانی طبیعی معمولاً گذرا و قابل کنترل است، اما می‌تواند در برخی شرایط تأثیر روانی و اجتماعی قابل توجهی داشته باشد. ناروانی گفتار به ویژه در کودکان نوپا که در حال یادگیری مهارت‌های گفتاری پیچیده هستند، بسیار رایج است. در حقیقت، این ناروانی‌ها نشانه‌ای از رشد و تکامل زبان هستند.

چرا ناروانی طبیعی گفتار رخ می‌دهد؟

ناروانی طبیعی گفتار، پدیده‌ای رایج و اغلب بی‌ضرر است که می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد. در کودکان، این پدیده معمولاً نشانه‌ای از رشد سریع مغز و توانایی‌های زبانی است. در این مرحله، سرعت تفکر کودک از سرعت توانایی‌اش در سازماندهی و تولید کلمات پیشی می‌گیرد، که منجر به مکث، تکرار کلمات یا عبارات می‌شود. علاوه بر این، عواملی مانند هیجان، استرس یا خستگی می‌توانند در هر سنی باعث ناروانی شوند. برای مثال، یک فرد بزرگسال ممکن است هنگام سخنرانی در جمع، به دلیل استرس، دچار ناروانی موقتی شود. همچنین، الگوهای گفتاری محیطی نیز نقش دارند؛ اگر فردی در محیطی با سرعت گفتار بالا بزرگ شود، ممکن است تلاش کند با آن سرعت هماهنگ شود و دچار ناروانی گردد. به طور کلی، ناروانی طبیعی گفتار بخشی از فرآیند عادی ارتباطات است و معمولاً بدون هیچ تلاشی از بین می‌رود.

« بهترین دکتر گفتار درمانی کودکان در تهران »

ناروانی طبیعی گفتار درکودکان

ناروانی طبیعی گفتار در کودکان، یک مرحله طبیعی از رشد زبانی است که معمولاً بین سنین ۲ تا ۵ سال مشاهده می‌شود. در این مرحله، کودکان ممکن است تکرار صداها، مکث‌های کوتاه، جایگزینی یا حذف برخی حروف را تجربه کنند، بدون اینکه نشانه‌ای از اختلال دائمی گفتار وجود داشته باشد. این رفتارها اغلب با تلاش کودک برای گسترش دایره لغات و ساخت جملات پیچیده‌تر همراه است و نشان‌دهنده پیشرفت مهارت‌های زبانی و شناختی است.

با گذر زمان و تمرین طبیعی، بیشتر کودکان به‌طور خودبه‌خود این ناروانی‌ها را برطرف می‌کنند. والدین و مراقبان می‌توانند با گوش دادن صبورانه، تکرار صحیح کلمات و ایجاد فرصت برای صحبت کردن بدون فشار، به کودک کمک کنند تا اعتماد به نفس خود را در بیان افکار افزایش دهد. در صورتی که ناروانی‌ها شدید، پایدار یا همراه با علائم دیگر باشد، مشاوره با کارشناس گفتاردرمانی توصیه می‌شود تا اطمینان حاصل شود که کودک به حمایت لازم دسترسی دارد.

جهت مشاوره و رزرو نوبت گفتار درمانی تهران با شماره های زیر تماس بگیرید:

۰۲۱۲۲۳۶۷۰۳۶

۰۹۱۲۰۴۵۲۴۰۶

۰۹۲۱۴۸۶۱۹۴۹

مشخصه های ناروانی طبیعی گفتار

مشخصه ها ویژگی‌های کلیدی ناروانی طبیعی گفتار عبارت اند از:

• تکرار کلمات یا عبارات: به عنوان مثال، «من… من می‌خواهم به پارک بروم.»
• تکرار بخش‌هایی از کلمات: مانند «پا… پارک»
• مکث‌های طولانی: برای فکر کردن به کلمه بعدی یا ساختار جمله.
• تغییر ناگهانی در ساختار جمله: «من می‌خواهم به پارک بروم… نه، به خانه خاله‌ام می‌روم.»
• استفاده از کلمات پرکننده: مانند «آه»، «اوم»، «خب»

این نوع ناروانی‌ها معمولاً بدون تنش، تقلا و تلاش برای گفتن کلمه رخ می‌دهند و با توجه به شرایط فرد و میزان خستگی، هیجان یا استرس ممکن است شدت متفاوتی داشته باشند.

« همچنین بخوانید: گفتار درمانی کودک ۴ ساله »

علائم ناروانی طبیغی گفتار

ناروانی طبیعی گفتار و لکنت زبان هر دو به عنوان اختلال در روانی کلام شناخته می‌شوند، اما علائم آن‌ها تفاوت‌های کلیدی دارند که تشخیص آن‌ها را ممکن می‌سازد. درک این علائم به شما کمک می‌کند تا بتوانید به درستی شرایط را ارزیابی کرده و در صورت لزوم، به دنبال کمک حرفه‌ای باشید.

علائم ناروانی طبیعی گفتار معمولاً در کودکان نوپا که در حال یادگیری مهارت‌های پیچیده زبانی هستند، دیده می‌شود و اغلب بخشی از فرآیند طبیعی رشد است. علائم آن شامل موارد زیر است:

• تکرار کلمات یا عبارات: مثلاً: «من… من می‌خوام برم پارک.»
• مکث کردن: مکث‌های کوتاه بین کلمات برای فکر کردن به ادامه جمله.
• استفاده از کلمات پرکننده: مانند «آه»، «اوهوم»، «خب» که برای پر کردن سکوت استفاده می‌شوند.
• اصلاح جملات: شروع یک جمله و تغییر ناگهانی آن به دلیل تغییر در فکر، مانند: «من می‌خواستم برم… نه، به جای اون می‌خوام برم خونه.»

نکته مهم این است که این علائم معمولاً بدون تنش و تلاش فیزیکی اضافی (مانند فشردن لب‌ها یا پلک زدن) رخ می‌دهند و فرد از این ناروانی‌ها آگاهی کمی دارد یا اصلاً آگاه نیست.

« همچنین بخوانید: گفتاردرمانی چیست؟ »

تفاوت ناروانی طبیعی گفتار با لکنت زبان

یکی از مهم‌ترین سوالاتی که والدین و افراد بزرگسال دارند، این است که چگونه ناروانی طبیعی را از لکنت زبان تشخیص دهند. لکنت زبان (Stuttering) یک اختلال گفتاری پیچیده‌تر است که با ناروانی‌های شدیدتر و ویژگی‌های خاصی همراه است. در اینجا به تفاوت‌های اصلی این دو پدیده می‌پردازیم:

1. نوع ناروانی: در لکنت، اغلب شاهد تکرارهای غیرارادی، کشش صداها (مانند «کشششششششتاب») و قفل شدن یا بلاک‌های صوتی (توقف کامل جریان صدا) هستیم. این علائم معمولاً با تنش عضلانی، فشردن لب‌ها یا پلک زدن‌های سریع همراه است. در حالی که در ناروانی طبیعی، مکث‌ها و تکرارها معمولاً نرم‌تر و بدون تنش فیزیکی هستند.
2. میزان آگاهی و اضطراب: فرد مبتلا به لکنت اغلب از ناروانی خود آگاه است و ممکن است دچار اضطراب و ترس از صحبت کردن شود. این ترس می‌تواند منجر به اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی یا تغییر کلمات برای پنهان کردن ناروانی شود. در مقابل، فردی که ناروانی طبیعی را تجربه می‌کند، معمولاً از آن آگاه نیست و اضطراب کمتری به آن مرتبط است.
3. ثبات زمانی: ناروانی طبیعی معمولاً گذرا است و با رشد کودک کاهش می‌یابد. اما لکنت زبان اگر درمان نشود، می‌تواند پایدار بماند و حتی در طول زمان پیچیده‌تر شود.

درمان ناروانی طبیعی گفتار

کودکان در سنین ۳ تا ۵ سالگی ممکن است به ناروانی طبیعی گفتار دچار می‌شوند در این وضعیت کودک به مشکل خود، آگاهی ندارد و برخی کلمات یا بخشی از کلمات را چند بار تکرار می کند و یا کمی مکث کرده و صداهایی مثل ام یا آ را زمزمه می‌کند که این ناروانی در صورت برخورد صحیح و بی توجهی آگاهانه اطرافیان به طور اتوماتیک و بدون نیاز به درمان از بین میرود

گفتار دارای ۴ مؤلفه است:‌

آواسازی, تولید, تشدید و تایم یا زمان. هر اختلالی که در Timing یا زمان بندی گفتار پیش بیاید منجر به تغییر در سرعت گفتار می شود و تغییر سرعت گفتار منجر به لکنت یا کلانرینگ می گردد.

اما ناروانی طبیعی گفتار نوعی اختلال در سرعت گفتار است که در کودکان پیش از دبستان روی می دهد و علت آن سرعت نابرابر تفکر و بیان در کودکان است یعنی بچه‌ها نمی توانند به همان صورتی که فکر می کنند حرف بزنند در نتیجه زمان بندی گفتار دچار مشکل شده و گفتار ناروان می گردد.

وجه افتراق لکنت با ناروانی طبیعی این است که فرد لکنتی از شکل خود کاملا آگاه است ولی کودک ناروان متوجه شکل گفتاری خود نمی باشد. دیگر اینکه در لکنت انواع گیرها و کشش‌ها و تکرارها دیده می شود ولی در کودک ناروان تنها تکرار کل کلمه یا هجای اول کلمه دیده می شود . تفاوت دیگر اینکه برای درمان لکنت روشهای خاص درمانی وجود دارد ولی درمان ناروانی تنها با ارائه مشاورات صورت می گیرد

تیم تخصصی درمان لکنت کلینیک گفکار آمادگی همراهی با فرزندتان در خصوص درمان و مشاوره مشکلات لکنت و ناروانی گفتار را دارد با ما تماس بگیرید

چند توصیه جهت درمان ناروانی طبیعی:

۱-به هیچ عنوان کودک را تنبیه بدنی نکنید. هر بار تنبیه شما باعث ایجاد تنش در کودک گردیده و ناروانی را افزایش می دهد.

۲-کودک را در استرس زمانی قرار ندهید یعنی به هیچ عنوان به او نگوئید که زود باشد و سریع حرف بزند.

۳-استرس رفتاری نیز مانند استرس زمانی باعث افزایش ناروانی می گردد؛ به این معنی که از کودک نخواهید هیچ کاری را سریع انجام دهد. در راستای تحقق این هدف سرعت زندگی شما باید پائین بیاید.

۴-سرعت گفتار خود را کاهش دهید و با کودک سریع صحبت نکنید.

۵-به کودک تذکر کلامی ندهید؛ درست صحبت کن, دوباره بگو, بد گفتی و …. تذکرات کلامی بسیار مخرب است. به یاد داشته باشیم که کودک اگر بتواند درست صحبت می کند.

۶-همواره دقت کنید که کودک چه می گوید نه اینکه چگونه می گوید.

۷-بازیهای پر تحرک و هیجانی را از برنامه روزانه کودک حذف کنید مثل بازیهای کامپیوتری و به جای آنها بازیهای آرام و بدون تحرک را جایگزین کنید.

۸-در صورت اینکه کودک نیاز به صحبت با شما داشت حتما این فرصت را به او بدهید به این معنی که تمام کار خود را تعطیل کرده و به او گوش کنید نه اینکه ضمن کار بخواهید که صحبت کند.

۹-قصه گویی شبانه را هرگز فراموش نکنید. به خاطر داشته باشید که داستان را از روی تصاویرش تعریف کنید نه از روی متن.

۱۰-به تغذیه کودک توجه کنید. از مصرف بی رویه آنچه در عرف جامعه غذاهای سرد نامیده می شود جلوگیری کنید. این مواد باعث شل شدن عضلات و افزایش ناروانی می شوند.

۱۱-اگر کودک شما در بعدازظهر ناروانتر است احتمالا خستگی باعث افزایش ناروانی او می شود در این صورت باید حتما او را ظهر بخوابانید.

۱۲-به کودکتان در خانه مسئولیت بدهید این امر باعث افزایش اعتماد به نفس او می شود.

۱۳-از بازی کردن او با کودکانی که به نوعی باعث عصبانیتش می شوند جلوگیری کنید.

۱۴-هنگام صحبت کودک کلماتی را که لکنت می کند اصلاح نکنید و اجازه دهید که خودش کلمه را تا انتها بیان کند.

۱۵-اگر در لحظاتی مقدار تکرارها بسیار زیاد شد به نحویکه آزار دهنده به نظر رسید شما می توانید کلام کودک را با گفتن خود بعد چه شد قطع کنید تا کودک فرصت از سرگیری دوباره گفتار را داشته باشد.

 ویژگی های کلی یک کودک با ناروانی طبیعی گفتار:

• عدم آگاهی کودک از مشکل خود
• فقدان ترس و اجتناب در کودک حین گفتار
• فاقد حرکات تقلایی، هیجانی و انقباض عضلانی
• گفتار توأم با تکرارهای موزون، ساده و با الگوی خاص
• کشیده گویی آهنگین، میان پرانی صدا و بازگویی اصلاحی
• تکرار بخشی از کلمات، تکرار کلمه تک هجایی و چند هجایی
• تکرار عبارت به صورت موزون، ساده و با الگوی خاص

ناروانی طبیعی گفتار کودکان ۳ تا ۴ سال

نکته حائز اهمیت در این گروه سنی این است که به مرور جملات پسندیده‌تر و زیباتر را در روابط اجتماعی خود بیان می‌کند مثلا در گفتگو با همسن و سالان یا بزرگتر از خود، لغات بفرمایید، خواهش می کنم، آفرین و جملات دیگری مانند منم شما رو دوست دارم و مرسی که منو به پارک بردین را به خوبی بیان می‌کند.

ناروانی طبیعی گفتار کودکان ۴ تا ۵ سال

دانستن سه نکته در گفتار این گروه سنی مهم و ضروری است. اول از همه، این گروه سنی بسیار کنجکاوتر نسبت به کودکان کم سن‌تر از خود هستند و مدام سوالات کنجکاوانه از بزرگترهای خود می‌پرسند. دوم ناروانی در گفتار این کودکان وجود ندارد و قطعا ضعف در روانی گفتار می تواند ناشی از مشکلات گفتاری باشد و نهایتا اینکه این گروه سنی در صرف افعال خطا ندارند.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره گفتار درمانی این گروه سنی، به صفحه گفتار درمانی کودک ۵ ساله مراجعه نمائید.

بیشتر بخوانید: سن مناسب برای گفتار درمانی کودکان

تکنیک و تمرینات درمان ناروانی طبیعی گفتار برای کودکان تازه متولد شده و نوپایان

۱-  از صداهای ساده استفاده کنید

۲- به آرامی صحبت کنید

۳- با کودکان بازی کنید

۴- به کودکان بگویید در حال انجام چه کاری هستند

۵- برای کودک شعر بخوانید

۶- ارتباط کودک را تشویق کنید 

دانلود نرم افزار آموزش گفتار درمانی بیان

این نرم افزارها باعث می‌شوند که آموزش و یادگیری به راحتی اتفاق بیفتد. به دلیل محیط جذابی که در این نرم افزارها به کار رفته، به راحتی مورد استقبال کودکان قرار می‌گیرند. این نرم افزارها هم به تنهایی کارآمد بوده و گاهی در کنار جلسات گفتار درمانی تجویز می‌شوند.

از جمله این نرم‌ افزارها، به نرم افزار تولید بیان نسخه خانگی می‌توان اشاره کرد که برای تلفظ حروف فارسی بسیار مفید است. یکی از ویژگی‌های این نرم افزار این است که به راحتی استفاده می‌شود. همچنین این نرم افزار پشتیبانی بسیار خوبی دارد. در این نرم افزار نحوه استفاده آن به خوبی بیان شده است.

هزینه درمان ناروانی طبیعی گفتار در منزل

در ارتباط با هزینه درمان ناروانی طبیعی گفتار کودکان مخصوصا در منزل، بسیار گسترده است که برای هر حیطه می توان هزینه متفاوتی بیان کرد، به همین دلیل، درمانگران مجموعه فرزندان برتر، مقاله مفصلی در ارتباط با هزینه گفتار درمانی در منزل برای کودکان نوشته اند که پیشنهاد می کنیم برای کسب بیشتر این مقاله را مطالعه بفرمائید.

بیشتر بخوانید: هزینه ی گفتار درمانی در منزل برای کودکان

خدمات کار درمانی و گفتار درمانی را بیمه حمایت نمی‌کند. این خدمات هزینه‌ای به خانواده‌هایی که دارای فرزند دارای اختلال هستند وارد می‌کند. طبق گفته فائزه دهقان که جز هیئت علمی کاردرمانی است، حدود ۴۴ هزار تومان برای هر نیم ساعت کار درمانی و گفتار درمانی باید پرداخت شود.

در صورتیکه خانواده‌ای از پس این هزینه بر نیاید، مشکلات فرزندش نه تنها حل نمی‌شود، بلکه روز به روز اعتماد به نفس کمتری در کودک ایجاد می‌شود. پیشنهاد می‌شود در صورت نداشتن هزینه این خدمات، از روش گفتار درمانی در منزل توسط والدین استفاده گردد