تاخیر در صحبت کودکان | چه زمانی باید نگران حرف نزدن کودک باشیم
تاخیر در صحبت کودکان
گفتار درمانی به چه کاری می آید؟
- گفتار درمانی به کودک شما کمک می کند که کلمات و زبان را بهتر درک کند و از زبان بهتر استفاده کند.
- گفتار درمانی به بهبود گفتار کودک منجر می شود.
- تمام مشکلات بلع صوت، اختلالات گفتاری و زبانی، اختلالات شناختی و مشکلات ارتباطی کودک با کمک گفتار درمانگر به صورت کامل ببرطرف می شود.
- این روش، نگرانی پدر و مادر را کاهش می دهد؛ زیرا دیگر دغدفه آینده فرزندشان و نحوه حضور او در جامعه را نخواهند داشت.
- بعد از اتمام دوره های گفتار درمانی، کودک می تواند به راحتی حرف بزند و ارتباطات مستقلی را برقرار کند.
- گفتار درمانی به بهبود اعتماد به نفس کودک و رشد شخصیت اجتماعی او کمک می کند.
جهت مشاوره و رزرو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید:
۰۲۱۲۲۳۶۷۰۳۶
۰۹۱۲۰۴۵۲۴۰۶
۰۹۲۱۴۸۶۱۹۴۹
در چه مواردی باید به گفتار درمانگر مراجعه کرد؟
در شرایط زیر، توصیه می شود که به یک متخصص گفتار درمانی مراجعه کنید:
- فرزند شما در تلفظ اصوات گفتاری مشکل دارد.
- کودک در بلع مشکل دارد.
- کودک شما کم شنوا یا ناشنوا است.
- کودک قادر به برقراری ارتباط کلامی یا غیرکلامی نیست و قدرت درک کلام را ندارد.
- شروع گفتار در کودک با تاخیر غیرمعمول روبرو است.
- در وجود کودک، اختلالاتی مانند اوتیسم، اختلال یادگیری و اختلالات فلج مغزی تشخیص داده شده است.
روند تشخیص و درمان اختلال گفتار در مرکز گفتار درمانی
در مرکز گفتار درمانی، پیش از شروع درمان، متخصص گفتار درمانی در اولین جلسه ی مشاوره به جمع آوری اطلاعات و بررسی موضوع میپردازد. مراحل طی شده به صورت زیر خواهند بود:
- مصاحبه با مادر و پدر: قطعا هیچ کس به اندازه ی پدر و مادر از وضعیت گفتار و مشکلات کودک خبر ندارد. گفتار درمانگر با کمک والدین درمورد تاریخچه ی زبان و گفتار کودک، نحوه ی تلفظ کلمات، بلع و سایر موارد مرتبط تحقیق میکند.
- تست مهارت های ارتباطی غیرکلامی: گفتار درمانگر سعی میکند متوجه شود که کودک تنها در ادای کلمات و جملات مشکل دارد، یا بطور کل در برقراری ارتباط با دیگران ناتوان است.
- تست های مربوط به سن کودک: سن کودک عامل بسیار مهمی در انتخاب تست مناسب برای او است. تکنیک های گفتار درمانی کودک ۲ ساله با کودک مثلا ۴ ساله تفاوت دارد. بنابراین گفتار درمانگر ارزیابی متناسببا سن کودک را انجام خواهد داد.
تمرین های گفتار درمانی
در این متن، تمرینات ساده و ابتدایی از گفتار درمانی به شما آموزش داده شده است که هر یک از این تمرینات را به راحتی می¬توانید در منزل انجام دهید که به تفکیک سن ارائه شده است.
۱. گفتار درمانی در منزل با گفت و گو با کودک
۲. برای رفتن به پارک و استفاده از وسایل بازی از او سوال بپرسید.
پسر یا دختر گلم به کدام پارک علاقه داری برویم؟ دوست داری خواهرت هم همراه ما بیاید؟ به نظرت چه بازیهای انجام دهیم؟
۳. کارهای مختلف به او بسپارید و درباره نحوه انجام آنها با او حرف بزنید.
برای مثال بازی و مراقبت از فرزند کوچکتر خانواده، میتواند یکی از این مسئولیتها باشد. بازی با خواهرت را دوس داشتی؟ نگه داری از خواهرت که سخت نبود؟ غذایی که برای شما آوردم را دوس داشتی؟
۴. بعضی از کارهای منزل را به او بسپارید.
مثلا وظایفی مانند آب دادن به باغچه و گلها، مرتب کردن کمدها و …را به کودک بسپارید و در حین انجام این فعالیتها با او حرف بزنید.
۵. یکی دیگر راههای درمانی در منزل، انجام بازی است که مثلا دارید با یکدیگر با تلفن با حرف میزنید.
۶. اجازه دهید فرزند شما درباره بازی که با دوستان و یا افراد فامیل انجام داده، با شما حرف بزند.
۷. استفاده از آینه برای گفتار درمانی در منزل بسیار سودمند است. به خصوص وقتی کودک حروف را به دلیل اینکه فک و زبان او اشتباه روی هم قرار گرفته، درست ادا نمیکند. این تمرین کمک میکند که تا جایگاه درست را متوجه گردد.
۸. با استفاده از جدول زمان و پیدا کردن علت، میتوان به درمان گفتار کمک فراوانی کرد. در این روش اگر حادثه خاصی باعث شد که کودک یک مشکل گفتاری داشته باشد، باید نوشت.
۱۰. خواندن کتاب توسط کودک در صورت داشتن سواد، یکی دیگر از راه های درمانی است که باعث میشود که او راحت تر از مشکل خود اطلاع پیدا کند و درمان را سریع تر بپذیرد.
۱۱. با استفاده از قصه صوتی مناسب کودکان، اطلاعات زیادی به کودک منتقل شده و باعث می شود که به تلفظ کلمات دقت بیشتری کند.
بازی های گفتار درمانی
در این قسمت ما فقط به بیان چند مورد از بازی های مناسب می پردازیم اما در مقاله ای دیگر، بیش از ۱۵ بازی مختلف برای گفتار درمانی جمع آوردی شده و در اختیار شما قرار گرفته است.
فلش کارتها
در این بازی به کودک چند فلش کارت داده شده و کودک به سرعت تصویری را که میبیند، میگوید. در این روش باید از کارتهای ساده شروع کرد و در صورت مبارزه کودک در برابر بعضی کلمات نباید پافشاری کرد. با انتخاب فلش کارت مناسب، میتوان یک گفت و گو درست با او بر قرار کرد.
لی لی بازی
در این بازی کلماتی انتخاب شده و کودک باید آنها را ۹ بار تکرار نماید. ابتدا نیاز است به طراحی زمینی با ۹ شماره پرداخت. کودک با هر پرش کلمه که انتخاب شده را تکرار میکند. در هر دور کلمهای جدیدتر به کودک باید داده شود. با انجام درست این بازی توسط کودک، برای افزایش اعتماد به نفس او کادو دادن کار ساز است.
بازی استپ هوایی
در این بازی با کودک باید توپ بازی شود و در زمان انجام آن، هر بار کلمه جدید گفته شود.
پیاده رویی
در این روش با کودک به پیاده روی رفته و زمانی که کودک کلمه منتخب را به درستی تلفظ کرد، حرکت به سمت جلو اتفاق میافتد. این کار علاوه بر لذت راه رفتن، باعث تحرک ماهیچههای دهان کودک میگردد.
تمارین حرکتی، دهانی و گفتاری
در این روش تمارینی با کمک عضلات قسمتهای لبها، گونهها و فک و زبان صورت میگیرد. در این تمارین به قویتر کردن مهارتهای حرکتی، دهانی میپردازیم.
این تمرین فرصت عالی برای ورزش بچهها میشود. مثلا کودک باید آواهای همچون اوو، ایی را تکرار کند و بعد هر دو آنها را ترکیب کند. فرزند شما میتواند در این تمرین بدون باز کردن لبها، گونهها را پر از هوا نماید. استفاده از نی هنگام نوشیدن یکی دیگر از این تمارین است.
• حرکات زبانها
فرزند شما میتواند به تمرین چند صدایی زبانی بپردازد مانند ب ب ب ب، ن ن ن ن و یا گفتن با اغراق کلمه برو. در این تمرین کودک میتواند به بیرون آوردن زبانش بپردازد و سپس آن را روی دندان قرار دهد.
• حرکات گونه
با انجام این تمرین توسط فرزند شما، تقویت عضلات گونه رخ میدهد. یکی از این تمارین این است که کودک لبهای خود را ببندد و باعث انقباض گونهها گردد. همچنین باید به ساخت o با لبهای خود بپردازد و به شکل دایرهای دهان خود را به حرکت در آورد. تکرار این تمرین بسیار کمک کننده خواهد بود.
• ساخت حباب
باد کردن بادکنک توسط کودک باعث بهتر شدن عضلات صورت و لبها میشود.
• زدن ساز دهنی
کنترل تنفس و فشار لبها از مزیتهای نوازندگی ساز دهنی هستند. در صورتیکه کودک در کنترل تنفس مشکل دارد، باید سعی کند با ساز دهنی صدای قویتری تولید کند. چنان چه با ضعف در قسمت لبها مواجه است باید تمرکز اصلی را بر نواختن نتها در زمانهای مختلف بگذارد.
• خوردن کره بادام زمینی یا خوراکیهای شیرین
کره بادام زمینی یک خوراکی محبوب بین همه است. میتوان بخشی از این کره را به اطراف لبهای فرزند خود بزنید تا آن را با زبان لیس زده و بخورد. این تمرین باعث تحرک زبان از یک سمت به سمت دیگر میگردد.
علاوه بر این تمارین والدین میتوانند کودک را به ارتباط و صحبت کردن با دیگران تشویق کنند. در ادامه به تمارینی که با سن فرزند تناسب دارد اشاره میکنیم. حتما کلیه تمارین را زمانی که فرزند شما اشتیاق داشت، انجام دهید.
چگونه متوجه شویم کودک نیاز به گفتار درمانی دارد؟
- درک و فهمیدن صحبتهای فرزند شما برای دیگران به سختی صورت میگیرد.
- فرزند شما زمان صحبت کردن به مبارزه با کلمات میپردازد.
- در حین حرف زدن، لکنت و تکرار مشاهده میگردد.
- زمانیکه کودک نمیتواند در مهارتهایی همچون ارتباط گرفتن با دیگر کودکان و آموختن بازی موفق گردد.
- چنانچه کودک در حرف زدن و خواندن مشکلی نداشته باشد ولی در ارتباط گیری برای پیدا کردن دوست جدید و یا درخواستهای معمولی نقص داشته باشد، نیاز به گفتار درمانی دارد.
- کودکانی که نقص پزشکی همچون اوتیسم و یا اختلال شنوایی دارند، به مراجعه به گفتار درمانگر نیاز جدی دارند.
درمان تاخیر در گفتار
لیت تاکر اصطلاحی است که برای کودکانی که با تاخیر در شروع حرف زدن مواجه میشوند، استفاده میگردد. گاهی بعضی کودکان به دلایل ناشناخته، خیلی دیرتر از بقیه هم سن و سالان شروع به حرف زدن میکنند.
گفتار درمانی و آموزشهای خاص از جمله روشهای است که برای کودکانی با تاخیر در گفتار مواجهاند، استفاده میشود. گروه درمانی، بازی درمانی و درمان در منزل توسط والدین از جمله روشهایی است که برای لیت تاکر یا تاخیر در گفتار استفاده میشود.
سنین گفتار درمانی
هر زمان که متوجه شدید کودک شما به اختلالا گفتاری و کلامی مبتلا است، می توانید به گفتار درمانگر مراجعه کنید تا مشکل او سریع تر برطرف شود. از سن ۲ سالگی می توان گفتار درمانی را شروع کرد. به یاد داشته باشید هرچه زودتر گفتار درمانی را شروع کنید، بهبود و درمان کودک سریعتر خواهد بود. اگر به موقع برای رفع مشکل کودک به گفتار درمانگر مراجعه نکنید، فرزند شما به سن مدرسه می رسد و وجود چنین مشکلاتی، باعث اختلال در یادگیری، اختلال در تلفظ، حرف نزدن و تضعیف روحیه او در میان هم سالانش می شود.
به همین دلیل، در صورتی که شاهد اختلالات گفتاری در کودکان هستید، برای درمان گفتار آنها اقدام کنید تا شاهد مشکلاتی مانند پرخاشگری، اختلالات یادگیری، کاهش اعتماد به نفس، مشکل در برقراری ارتباط و… نباشید!
مجموعه فرزندان برتر، برای گفتار درمانی هر گروه سنی مطلبی تدارک دیده است که در هر قسمت ارجاعاتی به مطلب مربوطه داده شده است.
- گفتار درمانی کودک ۲ ساله
- گفتار درمانی کودک ۳ ساله
- گفتار درمانی کودک ۴ ساله
- گفتار درمانی کودک ۵ ساله
گفتار درمانی کودک کمتر از دو سال
در این سن کودک توانایی صحبت نداشته و فقط آواهایی تولید میکند و تشخیص اینکه کودک به درمانگر نیاز دارد، راحت نیست. میتوان در این سن، آواهای همچون دا، ما را تکرار کرد تا کودک نیز آنها را بگوید. و با تشویق والدین، کودک علاقه بیشتری برای ساخت آواهای جدید دارد.
در این سن کودک میتواند اسامی را تکرار کند مانند اسم خودش و یا اسم اشخاص نزدیک به او مثل اسم خواهر، برادر، عمو، خاله، دایی و همچنین می تواند اسم اعضای بدن مثل دست، مو و چشم را تکرار کند. اسامی دیگری که می توانند به او از لحاظ گفتاری کمک کند، تکرار اسم اشیا مثل تخت و مسواک و اسامی خوراکی های ساده مانند، نان، شیر و کره میباشد. تکرار اسم حیوانات مانند هاپو، پیشی، ماهی و… میتواند روند پیشرفت را تسریع کند.
همین طور میتوان از ادوات پرسشی و قیدهای مکان استفاده کرد. این ادوات پرسشی میتواند چی، این چیه، کجا، کی و قید های مکان مانند اینجا، بالا، پایین، داخل باشد. در مراحل بالاتر ترکیب دو لغت در کنار همدیگر مانند ماشین اینجاست، توپ منه، جوجو رفت کمک به سزایی به کیفیت گفتار میکند.
.
گفتار درمانی کودک ۲ تا ۳ سال
- انواع واژه ها در زبان فارسی که میتواند شامل: اسم، فعل، قید، صفت، ضمیر و جملات پرسشی باشد.
- اسم وعده های غذایی مانند: صبحانه، ناهار، میان وعده، شام و…
- اسم مکان هایی که کاملاً باب و شناخته شده هستند مانند: حمام، اتاق، پارک و فروشگاه
- اسم مشاغلی که کودک به طور مستقیم و یا غیر مستقیم با آنها سرو کار دارد مثل شغل پدر، دکتر پلیس و معلم
- اسم رنگ هایی که ساده تر و کودک توانایی نامیدن آن ها را دارد
- از کودک خواسته شود تا اعداد ۱ تا ۱۰ را به صورت شمارشی بیان کند۷
- نام بردن و تکرار پدیده های جوی مانند: باران، برف، ماه، ستاره و خورشید
- ضمیر های گوناگون مانند تو، من، شما، خودمان و خودش
- استفاده از انواع واژه های پرسشی مانند: چقدر، چند، کدام، چه کسی، چکار و چرا
- از او خواسته شود تا حروف اضافه را به درستی در جملاتش استفاده کند این حروف اضافه میتواند به، با، از، در، را، تا، ولی و چون باشد
نکته بسیار ضروری در مورد این کودکان این است که جملات این گروه سنی بایستی حتما بیشتر از سه کلمه باشد. به عبارتی جمله کودک حداقل باید دارای فعل فاعل و مفعول باشد.
باید به این نکته توجه گردد که برای اینکه گفتار درمانی شروع کنید، نیازی به عجله نیست. مهارتهای ارتباطی و زبانی کودکان با افزایش سن بهبود مییابند. صبر لازمه این مسیر است.